Observationum chirurgicarum fasciculus primus [-tertius]

y

*

S

x

AVGVSTI GOTTLIEB RICHTERI D.

Medicinae ProfefToris Gottingenfis

OBSERVATIONVM

CHIRVRGICARVM

Fafciculus Primus

Continens

de

Cataraffiae Extra&ione Obfervationes

Regiae Scientiarum Societ. Gotting.

GOTTINGAE

0

Sumptibus Ioannis Cbriftiajui Dieteridi,

i ? 7 ©•

i

/ /;<■

$ [0- 10 '

>

*

ILLVSTRISSIMO

DOMINO

GERLACO ADOLPHO
l. b. de MVNCHHAVSEN

DYNASTAE STRAVSFVRTHI REE.

POTENTISSIMI MAGNAE BRITANNIAE
REGIS ET PRINCIPIS ELECTORIS
BRVNSVICENS1S ET LVNEBVRGENSIS

CONSILIARIO INTIMO

E T

PRIMARIO STATVS ADMINISTRO

CAMERAE REDITVVM PVBLICORVM

PRAE SIDI

ACADEMIAE GEORGIAE AVGVSTAE

CVRATORI MVNIFICENTISSIMO

MAECENATI GRATIOSISSIMO

. V

; . ' \

v , ; •> •*!

, n*

i

i. i
/i

i /

■ \

>’ ' V

- lr K

v,

'i ,

;t ' i v i , ■ ,

• I '{ i *•' 6 S , ’ '■ . ,

" *> r ; • r , • rr'*y \

■ v ; * ’

■ i j

A I .

,v* , *

II! ' \

r • •• ' K \ J ■’ / V; ~-V

'

SN

A

6

v,

( , ' ‘ j ‘ e . ■: - • ■ : V , .. .* ■ ' • .A t <1

. 'V- - ' - - ' : ; ■: I

* Vv\ \

■ ■ : /■ . . ->

't ^

V'

N,

> ' ' %

, vl

T .X

■ *

r * 1

i

-A ^ ^

M i j). ,<

f,«fr

7 i 1

f '

j \ : y .* » •

' . J

) • '

»Q )i

;Ki

,t 'A' -■•t $ iWi 'A

.

: -i\ J

^ ''v

'V-

L

. /

# .

t

,/ <

i ;

I !•

v' 'vA

? ' 7 . ■ :

'i' ■#- (-fv

’■■■ ;r c

i / l 4r

jy

A.;.

% k v* - * ■ \ ! \ . : i

v A ■ .4- <. .•

- - - r v

t,.''. . i’ ■ :/t. c tfiVf ' ■ .J.

/- '

/ /
'

■ > •

, '

/ ..

.71

/

f

\ • V ■

/ I V' , '

. ' -> - ‘

’V , IvT

’ i

. -r • • r

•*' ... *• i

■

.

?■ ? ^ . * /'*(.

-

> / y,- • •

•i ■ •

> •

%

; x

, t ^

i ■’

v - :

r

V '

yt ,

•c t

i i i
✓

. [

' L f- •

- \
\ ' .

, '' ; • : r- . • .

ILL VSTRISSIME DOMINE
MAECENAS GRATIOSISSIME

1 nter incredibiles Mas ad rem academicamprone-
hendarn per tantam annorum fericm cum publico
adplaufu omnium , apud quos futftma in regno
doBrinae fama ejl & exquifti indicii fides , na¬
vatas operas , & in hoc venerabili fenio pari ad¬
huc vigore & fuccejfu abs te continuatas , illv-
strissime domine, in animis nojlris , quos exerceri
in his fcientiarum campis fub regiis aufpiciis vo¬
lui fl i , ingens accendifli defderium , & nonis quo¬
tidie fubfdiis & beneficiis fujlentas , pro virium
modulo in communem fcopum conferendi, quod

* 3 cxfpeBa-

f -.1 * ' . /

f

exfpeBationc t v a nobis tam honorifica, & quae
facro nos vinallo adfivingit , haud penitus indi¬
gnum fit. Probe fientio , aemulum illud votum ,
tibi probari poffe , quam nobile fit , c? omni
contentione eniti deceat , vt eo potiamur . At
quamuis ab eorum vefiigiis , qui maioribus inge¬
nii & doBrinae opibus infiruBi laetius progredi¬
untur , me longe adhuc abejje fienpiam , bene ta¬
men mihi conficitis f irn , non abejje mihi feriam
quoque voluntatem fub perenni cultu fiudiorum9
quibus me addixi , ea in progrejfu praejlandi9
quae probare fortaffis haud dedigneris pro illo
tvo in omnes , qui res fiuas ferio agunt , fanor e.
Offero iam natam ex propriis experimentis obfer-
vationum circa cataraSi ani Jy/Jogen , fub fpe , fore
vt digniora fub crefccnte exercitatione promere li¬
ceat . Detis te diu adhuc J 'eruet , in liter arum ,
& inprimis Academiae Georgiae Augufiae , im -
rno meum praefidium , Hoc votum ejl piae ob-
fieruantiae plenum

GRATIOSISSIME MAECENAS

DEVOTISSIMI TVI CLIENTIS

AVGVSTI GOTTLIEB RICHTERI.

TABVLA CAPIT VM.

4 (T

Praefatio

< ». : »

C A P. I.

De methodo operationem peragendi p. i.

C a p. II.

De adminiculis, quibus oculus fub operatione
figitur p. io.

Cap. III.

De cultelli , quo fecatur cornea , figura & vfu
p.i9.

Cap. IV.

De incifione membranae cryflallmae p. 35,

Cap. V.

De extra&ione lentis cryflallinae p. 4$.

Cap. VI.

De catara&a adhaerente p. $6.

Cap. VII.

De humoris vitrei prolapfu p. 59.

Cap. Vfll.

De pupillae adfe&ionibus p. 70.

Cap. IX.

De catara&a membranacea p, 83.

k, ‘

. *. «' i.

Cap. X,

C A Pf X.

De. catara&a matura & immatura p, 89.

Cap. XL

De rymptomatum , quae operationem fequun-

p. XII.

De hypopio p. 116.

Cap. XIII.

Hiftoriae decem aegrotorum, quibus catara&a
e^tra cl a eft. p# 121*

PRAE-

t

s

PRAEFATIO.

C!um obferuatione & experientia, vti re$
medica, ita etiam chirurgica inpritnis nita¬
tur, lsque ad incrementum artis adferre
aliquid videatur, qui fuas , quantulae¬
cunque fint, opes ad augendum, quo iam
fruimur, obferuationum thefauruin con¬
fert ; confti tutum mihi efi, omnia, quae vel
apud aegrotorum ledulos, vel inter exercitia
chirurgica , quae in cadaueribus faepius
inftituo, notatu digna occurrunt, colli¬
gere, eorumque quouis anno fafciculum
prelo committere. Prodit iam primus ob-
feruationum chirurgicarum fafciculus, qui
rerum contentarum varietate confpicuus
quidem non eA, operationem tamen tradat
chirurgicam, quam peragendi frequens fa¬
tis mihi fuit occafio , & quae, cum re-
centioris aeui inuentum fit, perfici & ad
optabiliorem fimplicitatis gradum euehi
adhuc poteft ; non enim inuenta fub ipfo

ortu perfedionem fiatim attingunt.

A Animum,

I

PRAEF ATI O.

Animum, qui primum mihi erat, ae¬
grotorum quorundam, quibus cataradas
extraxi , hiftorias enarrandi , iudiciumque
de illis, & ratiocinia inde eruenda ledori
relinquendi , mutaui, & melius , fcopoque
meo accommodatius me adurum effe pu-
taui , fi quicquid boni , & ad perficien¬
dam vlterius egregiam hanc operationem,
inftruendosque minus exercitatos apti ob-
feruaui , fuccinde traderem , & quasdam
deinde , vt dida probent , operationum
hiftorias fubiungerem. Nihil itaque in
hoc opufculo reperies , nifi quod experi¬
entia me docuit; neque igitur prolixum
de catarada tradatum , aliaque plura,
quae ex aliorum fcriptis colligi potuiffent,
hic reperies. Neque tantum fortunatos
fucceftus, quibus gauifus fum, fed fini-
ftros inprimis enarrabo euentus, omnes-
que difficultates , quibus non caret haec
operatio , & quibus quidem magis inflrui
imperitos puto, quam frequenti illa feli-

cis

PRAEFATIO.

cjs fuccedus iadatione ; qua nimia faepe in-
fpiratur illis audacia, vt Ipe fuccedus
incalefcentes , periculi & difficultatum
ignari, manu incauta nec fatis indruda
operationes fufcipiant, & plus fperantes,
quam par ed, lpe neceffiario excidant.
Rara vero & inaudita obferuatiunculas
meas haud continere fcias , talia enim tra¬
dant , quae quotidie occurrunt ; multa ve¬
ro quotidie occurrere memento , quae
ignorantur. Plurima fane minutula in
inufeolo, vbi plerumque rara tantum &
inaudita placent, ede videntur , quae apud
aegrotorum ledulos ingentis momenti
funt * vnde, quae quibusdam in hoc opi>
fcnlo lenia effie forfan videntur, talia non
effe illis , qui ipd manum operi admo¬
vent , videbuntur.

Id etiam ignorari non debet * dimidi¬
um tantum operis illum abfoluiiTe, qui
dextere peregit operationem , fupereffe
adhuc alteram negotii partem , fympto-

A 3

ma-

PRAEFATIO*

matum nempe , quae operationem fequun-
tur, & adeo aliquando increfcunt, vt re-
fiitutum operatione vifum iterum tollant,
medelam, cuius inprimis negledtui tota
circumforaneorum cohors infortunia fua
debet. Quantacunque vero fint , quae ope¬
rationem nofiram premere videntur in¬
commoda, tanta illa non omnino effe,
quanta male multi fingunt, ex obferua-
tionibus hifce apparebit. Si vero verae
aliquid difficultatis huic negotio inefle re¬
peris , difficultatem hanc dignitate negotii
compenfari memento. Vix enim alia
operatio arti Chirurgoque plus decoris &
honoris parit illa , cum celer , euidentiffi-
mus , & laetiffimus fit illius effedus,
omnisque fere fortunati operationis huius
fucceffus honos Chirurgo , non naturae,
cui maxima plerumque fucceffus pars in
aliorum morborum curatione debetur,
quae vero, in hoc morbi genere parum
valet, tribuendus fit.

Vix

PRAEFATIO.

Vix quoque efle puto, qui dubitant,
antecellere noftram methodum, quae opa¬
cum illud corpus, quod luce priuat illos,
qui cataracta laborant, radicitus tollit, al¬
teram illam, quae quidem in locum cor-'
pus illud deprimit, vbi vifum non ampli¬
us intercipit , in oculo tamen relinquit, vn-
de afcendere iterum, priftinum locum occu¬
pare , priftinamque , quod faepiffime ac¬
cidit, caecitatem inferre potefl. Neque
minoris momenti eft , nofira methodo ca¬
taractam omni tempore extrahi , & ita vi¬
fum aegris reftitui polfe , matura illa fit
vel immatura, cum deprimi non poflit,
nifi matura , vt , qui deprimere velint ca¬
taractam , operationem differre faepe co¬
gantur, donec maturitatem acquirat cata¬
racta, quam aliquando nunquam, faepe
non nifi pofi multos annos acquirit. Qui
noftra methodo vtuntur, tunicam oculi
corneam in operatione fecant , vix fenfibi-
lem, vafisque fanguiferis orbain, cuius

A 3 itaque

PRAEFATIO.

itaque vulnus omni fere periculo caret,
cum illi, qui deprimunt cataradtas, partes
oculi neruis fanguiferisque vafis refertas,
irnino intima penetralia pertundant (#).

Maximam ceterum operam dedi, omnia
clare & fuccincle enarrandi , quem qui¬
dem fcopum, fi non vbique attigilfe vi¬
deor, fubtiles illas manus operationes cla¬
re defcribere difli;iilimum elfe memento.

, • ’ ’ „ . L *

*\ t ■ ' r. *

(«) Incommoda , quae methodum deprimen¬
di catara&am premunt, fufius exponit
Cei. i o a n. c a r t. Thvrant in Diff*
qua inquiritur: an in catara&a potior fit
lentis cryfbdi|nae extrario per incifionem
in cornea, quam depreflio per acum.
Paris. 17 5:2. infert. Differt Chirurg. III.
Halleri Toni. Ii. p. 165.

jMtUfHflV 1 wftruA

'J Hi) \ « ■' : • .

,1 .. < :

A CAPVT

* *
*

* *
*

* *
*

«I

*

* *

*

* *

*

* *

*

*

&

CAPVT I.

Operationem peragendi methodus .

Dreuiffimam praemitto methodi opera-
tipnem peragendi defcriptionem , fe-
orfinv dein confideraturus lingula illius
momenta , vt & ipfa , quibus peragitur
operatio inftrumenta ; cognito enim prius
horum vfu , facilius dein figura illorum
& fabrica intelligetur.

Cum neque extenfis neque eleuatis bra¬
chiis tuto & bene fecet Chirurgus , altio-
ri hic loco fedeat, humiliori aeger, vt
huius caput pedori Chirurgi obuerfum
fit, & ad illud, quantum fieri potefi,
appropinquet ; ita enim Chirurgus , vt
incifibnem oculi peragat, neque extende¬
re neque el enare brachia debet. Ita ve¬
ro aeger fedeat, vt lumen a latere inci¬
dat in oculum , cuius catarada extrahi

A 4 debet,

8

debet, fub alio enim aegri fitu vel re-
fplendet cornea, vt dignofcere pupillam
Chirurgus non fatis pofTlt , vel Chirur¬
gus fibi ipfe lucem intercipit. Oculo al¬
tero fafcia obtedlo , Chirurgus digito in¬
dice finiflrae manus deprimit palpebram
inferiorem, & oculi bulbum inferius fimul
paullulum ,fcaute tamen, conprimit. Mini-
fter pone aegrum collocatus vna manu
fuperiorem palpebram eleuat, altera men¬
to aegroti impolita caput illius reclinat,
pedlori .fuo apprimit , <5i firmat. Iamque
fi in finiflro aegri oculo peragitur opera¬
tio , Chirurgus dextra manu cultellum
(£), inftar calami fcriptorii prehendat,
armatamque manum ad angulum exter¬
num oculi applicet , & vt firma fit , ge¬
nae temporibusque aegroti adprimaf.
Oportet iam ciuictari paullulum Chirur¬
gum , donec oculus , qui tupc temporis
valde plerumque agitatur, in opportuno
ad operationem fitu fponte per momen-
tulum quielcat, quo ipfo .momento cul¬
telli cufpidem fubito, caute tamen, tunicae
oculi corneae in angulo externo, ad lineae
dimidiae a fclerotica diflantiain, loco qui

P11-

<* (B) V. fig. illius iit, B, in Tabf adie&a.

9

pupillae centro altitudine refpondet, per¬
pendiculari ad corneam diredione impin¬
gat, vt cameram oculi anteriorem intret,
non tamen eousque, vt iridem laedat*
Hoc fado cultellus, averfa 'ab iride il¬
lius cufpide , & retrorfum moto il¬
lius manubrio, ut lamina illius paralle¬
lam cum iride diredionem feruet, ante¬
riorem tranfeat oculi cameram dudu
transuerfi pupillae diametri , atque in op-
pofito latere e cornea loco, illi, quo in-
greffus eft, fimili, exeat. lam vlterius
propellas cultellum ad angulum oculi
internum, donec cufpis illius ad fex cir¬
citer linearum longitudinem e cornea exi¬
erit, & dimidium corneae folutiun fit.
Hoc tempore demum prorumpit humor
aqueus. Iam vero opi cyfiitomi la Fayi
(c) , eleuata cornea , capfulaque lentis
cryfiallinae iteratis idibus pertufa, lens
cryfiallina fponte plerumque, certe ad le¬
vem oculi compreifionem exit.

(c) Vid. fig. illius in Memoires de l’Aca-
demie de Chir. de Paris Tom. VI. Edit,
in g, p. 344. Tab. XXII. Fig. I.

» *' ' ! > f fc-* fty i „ M » *) ‘

A. 5

CAPVT

I®

s

C AP VT II.

Adminicula quibus oculus fub opera¬
tione figitur.

O sccinde iam defcriptae methodi no-
^ Arae fingula momenta fu Ati s pertra-
dabimus , vt omnia , quae in operatio¬
ne peragenda funt , clarius appareant.
Atque primum quidem noAram metho¬
dum, quae duo tantum requirit inAru-
litenta , commendat illius Amphcitas, qua
quidem antecellit plumes alias, & inpr.i-
mis D avie lis (d) &Sigwarti {e)
methodum. Difficilius nempe femper
eA negotium , quod plurium requirit in-
Arumentorum vfmn, quae fub repeti¬
ta inter agitationes oculi introdudio-
ne & extradione premunt irritant,
contundunt oculum , fymptomatiun im¬
minentium periculum augent* Quo Am-
plicior eA methodus , quo Ampliciora <5t

pau-

\(d) Cuius defcriptionem vid. in Meinoires
de 1’Academie de Chirurg. Tom. V. p.
369. Edit, in 8-

(e) v. Thef. illius de vitra perficienda cata-
radae extradione. Tubing 1752. infert,
ili. Halleri Difl'. chir. T. II. p. 207,

'i

II

pauciora funt inflrumenta , quibus vteris,
eo melius & facilius lotum procedit ope¬
rationis negotium.

Magni momenti efTe figere fub opera¬
tione oculum, illumque, qui hoc negli-
git, nifi dexterrimus fit, tuto non fecare
plurimi arbitrantur. Ob metum aegri
anxii tunc temporis plerumque quidem
violentae funt oculi agitationes, immo
aliquando conuulfiuae quali; vt itaque
augeant metum aegri , oculi inde agi-
tationes , certe fcopum non attingant,
qui adhortationibus fiequentioribus Vehe-
mentioribusque aegrum admoneqt, vt
oculum quietum teneat, cum, quicquid
etiam virium ille exferat , vix obediat
tunc temporis oculus illius voluptati.
Attamen fpontaneas has oculi agitationes,
quamuis vehementes fint, adeo hic me-
tuendas non efie, vt vulgo creditur, ex¬
perientia docet. Si enim manibus arma¬
tis, ad oculum applicatis, & ad agen¬
tium paratis pauliulum expedias, expe¬
rieris, tandem citius vel tardius fponte
oculum per momen tulutn quiefcerC, vbi
tunc opportuna celeritate, caute tamen

cui-

T2 ^^======(5^

cultelli cufpidem in corneam impellas, quo
fadlo oculum penitus immotum efie ple¬
rumque videbis, vel fi in motum ille ni¬
titur, ipfo cultello illi infixo coercere il¬
lum poteris. Ad voluntarias itaque ocu¬
li agitationes cohibendas totus infirumen-
torum , quibus oculus figi fub operatio¬
ne pofTe varii audiores perhibent, appa¬
ratus non requiritur.

Maioris vero momenti mihi videtur
efie inuoluntarius ille motus, qui cum
oculo ab ipfo cultello communicatur.
Scilicet bulbus oculi mobilis non refifiit
cultello cameram anteriorem tranfeunti,
fed cedit, & fequitur illius motum angu¬
lum internum verfus; quod quidem fieri
non miraberis , fi cogitas, infignem re¬
quirere vim fe&ionem corneae , adeo te¬
nacis , vt adfiantes fonitum fecantis cul¬
telli aliquando audiant , & non nifi acu-
tiffima infirumenta penetrent. Atque
huic quidem difcrimini remonendo an
fufficiant adminicula varia a variis audlo-
ribus propofita , fuccindle iam disquiram.

Cei,

*3

Cei. la Faye (/J, digitum medium
manus , qua deprimit palpebram inferio¬
rem , in angulo interno bulbo oculi ap¬
primendo motum huius cohibere fe pos-
fe putat. Cum vero digitus ipfo fuo at-
tadlu oculum ad violentiores motus irri¬
tet, & iufto mitius applicatus motum ocu¬
li cohibere haud valeat, iufto fortius au¬
tem appreffus humores oculi ante finitam
operationem ^facile expellat, femper ve¬
ro cufpidi cultelli in interno oculi angulo
e cornea emergenti obftaculum ponat,
hoc confilium quamuis magni Chirurgi
magni momenti tamen haud effe arbitror.
Cei. Beranger (g) peritiffimus Gal¬
liae Chirurgus, & egregiae cataradlam
extrahendi methodi Audior , fcopum
hunc attingi putat duplici vncino acuto,
longiori manubrio inftrudlo , quem pro¬
pe inferiorem corneae marginem tunicae

oculi

(/) v. amplam illius methodi deferiptio-
nem in Memoires de l Academie de Chi-
rurg, de Paris Tom- VI. p. 314.

(g) Vfum huius Vucini ipfamque Beran¬
ger i catara&am extrahendi methodum
deferibit Evph. benevent. Sabatier
in Thef. de variis catava&am extrahendi
methodis. Paris 1755».

*4

oculi coniun&iuae infigit. Cei. le Cat
forcipe vfimi fuiffe Icimus ad exemplar
forcipis Helnetianae , quam ad mammae
exflirpationem adhibent, confinii. Cum
autem haec inftrumenta tunicae oculi
coniuncftiuae infixa dolores creant , quos
culter in cornea vix creat, oculumque
male mulcfient , vt inflammatio ingens
interdum cum noua & infanabili vifus
priuationc fuboriatur , femper quoque
metuendum fit , ne illorum vius vel pre¬
mendo vel irritando humores expellat,
facile intell igitur , tam periculofo auxilio
ad motus illos cohibendos opus non eflfe*
Accedit haec inftrumenta cultello fedlio-
nem corneae peragenti , inprimis in ocu¬
lis profunde in orbita latentibus, impedi¬
mento plerumque elfe. Neque arridet
Poyeti methodus, (, h ) cum filo, quo
figit ille oculum, vti non pofiit, nili ope¬
ratione fere finita, vbi opus illo non
amplius habet.

Aptifiimum igitur admotum oculi fub
operatione cohibendum mihi videtur in-

ftru-

(Jj) Methodum hanc defcriptam leg. in Me-
moires de 1’ Academie de Chirurg. de
Paris Tozn, V. p. 399 •

*5

?^========<2^

flrmnentum illud Pamarti (i), fim-
plex & paratu facile. Cufpidem inflru-
menti, quae 'lineam fuperare longitudi¬
ne non debet, goffypio, dum illo vtor,
obuoluo, vt tantillum tantum promineat,
nec oculo infixa profundius, quam par
eft, penetret, vtque molliufcule oculum
tangat inftrumentum. Eo autem fequen-
ti modo vtor* Cufpide cultelli corneae
oculi tunicae infixa , dum iam in eo fum,
vt cultellum per cameram anteriorem
angulum internum verfus propellam,
tunc tandem caute impono cufpidem in-
firumenti Pamart i tunicae oculi con-
iundliuae, & ita quidem, vt manubrio
nafum ad inclinato cufpis infirumenti
angulum externum quodammodo fpedet,
ita enim fe opponit motui , qui cum ocu¬
lo a cultello communicatur, & femper
ad angulum internum tendit* Bene
vero ages, fi manum, qua tenes infiru-
mentum , genae aegroti firmiter imponis,
ne iufio fortius impellas illud in oculum,
& humorem aqueuin exprimas ante fini¬
tam corneae fedlionem. Id etiam mo-

nen-

(?) v. fig. illius in Tab. annexa fig, A.

1 6

nendum eft, infirumentum illud in an¬
gulo oculi interno medio loco, qui pu¬
pillae refpondet , paullulum altius imponi
debere , ne cufpidi cultelli e cornea
emergenti obfiaculo fit. Applicato iam
hoc Famarti infirumento cultellum
per cameram anteriorem oculi internum
angulum verfus propello, donec exeat e
cornea illius culpis , haec vero fimulat-
que exiit ad lineae longitudinem , remo¬
veo Pamarti haflam , partim quia
tunc temporis illius vius non amplius re¬
quiritur, partim etiam , quia humores
oculi, qui incila cornea facile elabuntur,
facile exprimit.

Atque ita quidem egregium tutumque
huius inftrumenti vfum effe opinor. Le¬
vem quidem, dum in coniuntfliuam oculi
tunicam infigitur , dolorem creat, de quo
tamen vix queruntur aegri, immo tan¬
tum abefl, vt irritatio, quam parit, <5c
leue, quod infligit, vulnusculum , pro¬
funde non penetrans inflammationis pe¬
riculum augeat, vt potius imminuifle il¬
lud aliquando vifa mihi fit leuis e vulnu-
fculo orta haemorrhagia. In duobus

• enim

V

enim aegris (A.)) hanc obferuapi adeo
infignem , vt totum oculi angulum inter¬
num fanguine tingeret, nulla vero ope¬
rationem fubfequente oculi inflamma¬
tione.

Ipfe quidem ego hoc inftrnmento non
vtor, fed digito medio vnius manus pal¬
pebram- inferiorem deprimo , altera ma¬
nu corneam ope cultelli feco, & ita qui¬
dem oculum fub operatione non figo»
Scilicet oculus ipfo illo cultello , quo cor¬
nea inciditur, figi & dirigi fatis poteft, &
digitus ille , qui palpebram inferiorem de¬
primit, comprimit fimul paullulum bulbum
oculi , & fic illius motum cohibet. Cum
vero, vt hoc modo fiat operatio, infigni
.dexteritate opus fit, melius agent illi qui¬
bus exercitata fatis manus non efi, fi hoc
infirumento vtuntur. Fit quidem ali¬
quando , vt pofl primam puncfturam ocu¬
lus immotus fiat omnibus fnis mufculis
quafi rigelcentibus , & vfus inflrumenti
Pamarti non requiratur j cum autem
hoc non femper accidat, cum pauci fint
tantae dexteritatis Chirurgi, vt vbi non

(£) v. in fine ojJufo obferv, 4*

B

18 ^Jfe)====e^

accidit , carere hoc indrumento tuto pos-
ilnt, cumque nil omnino damni pariat
illius vfus, bene agere mihi videntur, qui
hoc indrumento femper vtuntur. Ipfe
etiam aliquando in dubiis cafibus manum
hoc inflru mento armatam paratam habeo,
vt , fimulatque requiritur , vti illo datim
pollim*

Quamuis quidem, fi hoc indrumento
defcripto modo vteris , illi tantum motui
profpicias, qui oculo a cultello commu¬
nicatur, fieri tamen poted, vt ad fpon-
taneas quoque oculi agitationes coercen¬
das vti illo neceflitas vrgeat. Accidit
enim aliquando, & inprimis quidem in
mulierculis meticulofis, infantibus & cae¬
cis natis , vt oculus perpetuo vehemen¬
ter agitetur, ne per inomentulum
quidem quiefcat. Cum in tali cafu im¬
mitti in oculum line periculo culter ne¬
queat, cohibendi, priusquam cultello vte¬
ris, funt fpontanei illi oculi motus, indru-
mento Pamarti. Oculi igitur in
hoc cafu loco defcripto applicatur indru-
mentum , haud tamen obliqua , vt in
priori calu , fed perpendiculari ad ocu¬
lum diredione , fic enim oculi agitationes
' omnes,

^^========(5^ 1 9

omnes, quaquaverfum etiam tendant,
arcet, cum contra, fi ita applicatur, vt
ad nafuni aegroti jpedfet illius manu¬
brium , motum oculi ad angulum exter¬
num, fub quo a cufpide cultelli iris fa¬
cillime pertunditur, permittat. Adhi¬
bendum quoque in hoc cahi inftrumen-
tum Pamakti eft priusquam cultellum
in oculum' infigis, vel vno & eodem
tempore cultelli & huius infirumenti cu-
fpis in oculum infigi potefl.

CAPVT III.

Cultelli , quo fecatur cornea , figura

vfus.

praecipua operationis pars, incifio cor¬
neae, nitide tuto ac dextere peragen¬
da , multa , quae ignorari non debent*
conllderanda offert. Vno tantum inftru-
mento incidi cornea debet, vt vulnus fiat
aequale & nitidum , quod facile coaleicit,
nec deformem relinquit cicatricem 5 inci¬
fio enim a diuerfis inftrumentis diuerfo
tempore inter agitationes oculi applicatis
fa&a aequalis non fit, difficulter coale-

B 2 fcit

20

fcit & foedam relinquit cicatricem. Hanc
ob cauflam variis extrahendi cataratfiam
methodis, & inprimis quidem Davielis
& Sigwarti methodo, quae ad corneae
fe&ionem variorum inftrumentorum vfiun
requirit , nofira praeferenda videtur me¬
thodus, vnico cultello totam peragens
corneae inciiionem. Neque negandum
efl, melius illos agere, qui cultello fe-
cant corneam , quam illi , qui vtuntur
forficibus vulnufculum infligentibus, quod
facilem conglutinationem & bonam cica¬
tricem haud promittit.

Cultellus, (/) quo vtor, fimplicifli-
lnusefi, multa tamen in illo, quae ma¬
gni momenti funt, confideranda occur-
runt. Haud quidem deerunt, qui aliis
etiam cultellis, quorum magnus a variis
Chirurgis inuentus numerus efi, bene a
dextero Chirurgo operationem peragi
polfe putant, attamen cum a figura cul¬
telli magnopere pendeat & facilitas &
fucceffus negotii , quis eft qui non aptifli-
tno ad operationem cultello vti velit?
Vt fe&io corneae tuto ac bene peragatur

illud

< < - • • • * v. i, i n - * , . i

(/j v, Fig. B, inTab. adicft.

n

illud inprimis requiritur, vt humor aqueus
non nili finita fe<flione corneae effluat;
fi enim prius effluit, collabitur camera
anterior, quam permeare cultellus iam
debet, flaccida ad corneam prolabitur
iris , & aciei vel cufpidi cultelli cum pe¬
riculo laefionis plerumque occurrit: ne¬
que corrugata tunc temporis cornea bene
fecatur. Hoc igitur vt caueatur ad tri¬
plex momentum attendi debet. Se<fl:io
Scilicet corneae hanc ob cauflam vno tan¬
tum cultello , haud pluribus fuccefliue
adhibendis peragatur. Fa<fla enim prima
corneae incifione effluit humor aqueus,
& collabitur camera anterior , vt reliqua
dein inflrumenta , quibus incepta corneae
fetflio finiri debet, immitti in oculum fine
periculo nequeant. Dein latitudo lami¬
nae a cufpide ad manubrium fenfim <5c
haud interrupte increfcat , vt quo profun¬
dius penetrat in cameram anteriorem
lamina fenfim latior , eo magis fenfim
dilatet vulnufculum corneae, illudque
exatfle femper occludat, & ita effluendi
viam humori aqueo haud concedat. Et
ita quidem cultellum Berangeri (m)

no-

(v/) v. Fig. C. in Tab.

B 5

22

nofirumque conflrudum effle apparet,
omnesque alios alio modo confirudos
minus ad operationem aptos cenfendos es-
fe intcdligitur. Alterum adhuc reflat
momentum , quod notari debet. In plu¬
rimis cognitis hucusque cata radam extra¬
hendi methodis effluit humor aqueus,
quamquam lamina cultelli , quo fecatur
cornea, fenfim euadat latior, ante fini¬
tam corneae fedionem , ideo inprimis,
quod cultelli lamina, loco, vbi latifiima
efl, non fit fatis lata. Fieri inde ple¬
rumque folet , vt cum cultellus in angu¬
lo interno ad quarundain linearum longi¬
tudinem e cornea exiit, dimidium cor¬
neae , quod folui debet , folutum noiv
dum fit, & iam, vt foluatur, neceffle
fit, deorfum premere cultellum, & an¬
gulum externum verfus illum retrahendo.,
quod iecandum reflat , fecare. Eo ipfo
yero momento lamina, dum retrahitur,
vulnufculinn non amplius implet, fed
iam viam concedit humori aqueo, qui
tunc etiam, & ita quidem ante finitam
fedionem effluit, vt corrugata & prola-
bens iris aciei cultelli occurrat , & lae¬
datur ♦

Huic

23

ms""-?". . i- 1- . Gm

Huic incommodo remonendo primus
operam dedit Cei. Beranger, & fe-
quenti quidem ratione. Cum diametrum
Corneae adultorum iuniorumque vix dif¬
ferre , & vt plurimum fex lineas aequare
obferuaret, cumque in operatione plus
quam dimidium corneae folui opus non
iit, fas effe ille putauit, cultello vti,
cuius lamina in loco, vbi latiflima efl,
diametrum dimidium corneae, vel quod
idem efl, tres lineas aequat. Atque talis
quidem cultellus dum cameram anterio¬
rem tranfit ab angulo oculi externo inter-
num verius dimidium corneae foluit, vt
ita opus non fit retrahendo illum angu¬
lum externum verfus fefiionem finire , &
effluendi viam humori aqueo ante finitam
corneae fedlionem concedere. Patet in¬
de cultellum la Fayi («), Sharpii
( o ) Warneri ( p ), & Poyeti (q) ,

non

(») v. Fig. illius in Memoires de 1’Acad. dc
Chirurgie de Par. Tom. II. pl. 2.0. Fig.K.

(o) v. 1. c. pl. 22 . Fig. 2. & Philof.Transaft*
Vol, 48. pl 1. p. i6r.

( p ) v. librum illius egregium : Cafes in
Surgery. p. 91. pl. 3. Fig. 1.

( q ) v. Memoires de l’Acad, de Chirurgie
1. c, pl, 20. fig. M.

24

mz - rrrrssrQj^

non fatis latum , ideocjue ad operatio¬
nem minus aptum effe.

Locus laminae cultelli noflri latillimus
tres lineas aequans lit. m. Fig. B. indica¬
tur, & duodecim a cufpide lineas diflat*.
Intelligitur inde, noftro cultello dimi¬
dium corneae lolui non pofle, nifi cul¬
tellus eousque per cameram anteriorem
ad angulum internum propellatur, vt
pars laminae, quae inter lit t. m, & n.
eft, cameram hanc intret. Illa vero vt
intret neceffarium efl, vt lamina in an¬
gulo interno e cornea ad longitudinem
Leptem circiter linearum , id efl: ad lit. n.
vsque, exeat (r). Inde vero fequitur,
cultellum facile in angulo oculi interno
laedere aliquid polle <3c operationem tur¬
bare, dc inde in iis inprimis aegrotis,
quibus oculi in orbita profunde latent , d£
palpebrae aperiri fatis nequeunt, vfurpa-
ri fine incommodo non polle. Euitare
quidem facile poteris pericula , quae hic
imminent, fi cultellum fimulatque cufpis
illius ad duas vel tres lineas e cornea exiit,
retrahis angulum externum verfus, dc fic

duplici

<r> v« Fig. B, & F. i« Taba

*§/fe)=

25

duplici fedione inferius corneae dimi¬
dium foluis : tunc vero alia incurris peri¬
cula ab effluxu humoris aquei, qui tunc
ante fedlionem finitam contingit , oriun¬
da. Magis itaque hic conuenit vti alio
cultello , nofiro quidem fimiii , in eo ta-
inen ab illo difcrepante , quod laminae
latitudo pone cufpidem valde & celeriter
increfcat, vt locus, quo latiilima eft, dc
tres lineas aequat, fit in pundo o Fig.
B. qui nouem tantum lineas a cufpide
difiat, vt dum fpatium quod inter Iit, o
dc p eft, cameram anteriorem ingreftiun
eft, corneae dimidium follitum fit, dc
cufpis cultelli vitra lit. p, id efi, vitra
longitudinem quinque linearum e cornea
haud promineat , dc laedere aliquid in an¬
gulo interno non facile pofiit. Et ita
quidem conftrudus eft cultellus B e r an¬
ge r i , (/) qui latiffimus eft in loco quem
lit. q indicat, dc qui vitra lineas Uouein
a cufpide haud diftat. Vnde cultellus il¬
le dimidium corneae foluit , fimulatque
laminae illius locus, qui eft inter lit. q
dc r. cameram anteriorem intrauit, quo
tempore cufpis illius in angulo interno

vitra

Is) v. Fig. C. in Tab,

BS

25 ’■ . T",— - , 1 ' (*Jg&

vitra quinque lineas e cornea vix promi¬
net. Inde vero concludi poteB, in ae¬
gris, quorum oculi profunde fub orbita
latent , Berangeri cultello vti , in
illis autem, qui oculis magnis patentibus
gaudent, fatius efle noBro vti. NoBro
enim facilius , quam Berangeri cul¬
tello peragi operationem ii fentient, qui
experimentum capiunt. NoBer enim
cultellus, cuius latitudo lente Sc fenfim
increfcit , lente fecat , tempus quali con¬
cedit Chrirurgo, vt bene & caute mens
illius manusque peragat, quae peragenda
funt; Berangeri autem cultellus,
cuius latitudo pone cufpidein celeriter <3c
valde increfcit, celeriter fecat, & plus
in Chirurgo celeritatis & dexteritatis re¬
quirit.

Lamina cultelli noBri vnum St dimi¬
dium pollicem , manubrium vero, vt
fub operatione dorfo manus firmiter in¬
cumbat , quatuor fere pollices longitudi¬
ne aequat. Vtrumque laminae latus
paullulum connexum eB, vt fub fedlio-
ne acies ab iride remoneatur, vt fa¬
cilis cultelli per cameram anteriorem
tranfitus, & minor illius, dum illam

tran-

27

*§?re>!

tranfit, ad iridem frictio fit. Anceps
ad dimidiae vel vnius lineae longitudi¬
nem culpis efl, vt fiib prima pundiura
facile penetret in corneam , nec vim re¬
quirat. Dorium cultelli haud fcindat,
fed obtufum fit , ne palpebram fuperio-
rem laedendo dolorem , confiridlionem
palpebrarum, aliaque fub ipfa operatio¬
ne incommoda pariat. Accedit cultellum
dorfo fcindente praeditum in cameram
anteriorem immiflum corneam noniolum
deorfum fed & furfum fecare, quod fie¬
ri non debet, cum omnis fedtio corneae
dimidium inferius verfus, quod folum
folui debet, diredta fit, necefie fit. Aliud
vero adhuc, & maius quidem damnum
parit dorfum cultelli, fifeindit» de quo
paullo inferius verba facienda erunt.

Obtufum itaque, non tamen craflum
efle debet dorfum cultelli, fed tenue fit,
ne fub fediione diducat angulum vulneris
corneae , & humori aqueo effluendi viam
paret. Neceffe etiam efl, vt dorfum
cultelli redfum fit, male enim, gibbofum
dorfum habet cultellus Sharpii, War¬
ner! , & l a F A y i. Scilicet , vt dimi¬
dium

*8

dium corneae inferius, quod folui debet,
foluatur neceffe eft , vt cultellus infigatur
in corneam medio illo loco, qui dimi¬
diam lineam a fclerotica diftat , & cen¬
tro pupillae altitudine refpondet: vt fe¬
cundum direcftionem transuerfi corneae
diametri transeat cameram anteriorem, &
in angulo interno , loco , qui nec infe¬
rior nec fuperior eft illo , vbi intrauit,
ex cornea iterum exeat» Facile hunc in
modum corneam fecabit Chirurgus, qui
cultello vtitur , cuius dorfum retftum eft,
cum, qui cultello vtitur dorfo gibbofo
praedito, vix, nifi dexterrimus fit, im¬
pedire poterit, quin cultellus in angulo
interno e cornea emergat loco , qui in¬
ferior eft illo , quo in angulo externo
corneam intrauit , & fic mon dimidiam
partem corneae, fed minus quam par
eft, foluat, quod, vti paullo poft con¬
flabit, malum eft.

Locus quo penetrare in corneam cul¬
tellus debet , lineam dimidiam ab albugi-
nea diftet , eadem etiam ab albuginea di-
ftantia cultellus in angulo oppofito e cor¬
nea iterum emergat , ita vt corneae vul-
i. b nufcu-

29

?^========<2i^

nufculnm dimidium circulum referat, qui
in omni pundlo lineam dimidiam ab al¬
buginea didat. Cultellus enim , fi cor¬
neam perforat proxime fcleroticam , fub
tranfitu per cameram anteriorem iridem,
quae tunc temporis plerumque corneam
verfus propellitur, premit, fricat, pertun¬
dit, vel fecat; immo, quod mihi ipfi
aliquando obferuare licuit, protuberan¬
tem pupillam intrat, vel praeterire illam
fine laefione nequit; iridem quoque vel
humorem vitreum , fi corneae dimidium
inferius proxime fcleroticam abfciffum
ed, facile pod operationem prolabi ob-
feruaffe mihi videor.

Vt cufpis cultelli eadem , qua penetra¬
vit cameram anteriorem , diflantia ab al¬
buginea , ex illa iterum emergat, requi¬
ritur, vt lamina cultelli reda fit , neque
in vnum vel alterum latus incuruata. Ta¬
lis enim fi ed, Chirurgus, nili dexterri¬
mus fit, impedire vix poterit, quin cu¬
fpis transeuntis cameram anteriorem cul¬
telli illidat in corneae fuperficiem inter¬
nam , vel in oppofito corneae latere iu-
do maiori a fclerotica didantia exeat;

certe

go

certe faciliorem effe iridis laeiionem, dif¬
ficilius negotium obferuabis. Difficulter
inde cultello la F a y i , qui incuruatus
eft, facile autem noflro, qui redlus efl,
operationem peragi puto. Verum qui¬
dem ell cufpidem cultelli incuruati ab iri¬
de fub operatione dffiare, eamque ob ra¬
tionem illam non facile laedere, attamen
etiam non facile laedit illam cultellus re¬
ditis, modo exercitata manu dirigatur.

Cultellus quando primum oculo admo¬
vetur , diredlione ad locum, quem tan¬
git, perpendiculari imponi debet, obli¬
qua enim li imponitur, viam fibi aliquan¬
do parat inter lamellas corneae, neque
in cameram anteriorem penetrat : id quod
mihi ipfe aliquando accidit, (t) aliis et¬
iam exercitii gratia operationem in cada¬
veribus peragentibus faepe accidiife vidi.
Immo vbi accidit, fero aliquando & non
nffi peradla operatione cognofcitur error,
vt bis viderim totius corneae dimidii in¬
ferioris lamellas externas feparatas fuille
ab internis, integris his & camera oculi
anteriori non aperta. Neque impune

hunc

(t) v, in fine opufc. obferv. 2.

3»

hunc errorem , qui quidem aliquando , fi
tempeftiue cognofcitur, parum immo
ilii damni parit , committi putandum efl,
cum laepe opacitatem corneae vel oculi
inflammationem pariat , certe lemper
operationem turbet. Neque , fufficit de-
fcripto modo imponi oculo cultellum,
fed cauendum etiam eft, ne haec cultelli
diredio mutetur ante quam cufpis illius
vere cameram anteriorem intrauit. In-
traffe enim aliquando videtur , cum non¬
dum intrauit, mutatur diredio cultelli
perpendicularis in obliquam , & commit¬
titur error defcriptus, vbi non amplius
metuendus efle videtur. Simulatque ve¬
ro vere intrauit cameram anteriorem cul¬
tellus ita ille dirigendus efl, vt lamina
illius parallelam ad iridem diredionem
habeat, & illius cufpis locum illum cor¬
neae fpedet, quo exire ex illa debet.
Dein autem acies cultelli tantillum auer-
tatur ab iride, ne illam laedat, dorfiun
vero illius , quod obtufum efle debet , ad
iridem inclinetur, quo fado cornea de-
fcripto fuperius modo fecanda efl.

Illud adhuc monendum efl, primani
oculi punduram fubito, caute tamen fie¬
ri

I2

ri debere, fub lenta enim & protratfla
pundhira ad primum iniuriae fenfum agi¬
tatur oculus , & animum manumque Chi¬
rurgi turbat, cum fi fubito penetret in
oculum cultellus, metuendum hoc non
lit, & ipfo cultello infixo agitationes ocu¬
li cohiberi poffinf.

lam vero iurc quaeritur, quantumiie
folui fas fit, an fufficiat noftram metho¬
dum fequi , & dimidium corneae folue-
re? anne fatius fit duas tertias illius par¬
tes cum D a v 1 e l e fecare ? Bene quidem
qui D a vi e l em fequuntur, liberuin
parant lenti cryftallinae exitum , liberam
inanimentis in pupillam immittendis
viam ; vti vero nequeunt noftro vel B E-

7 JL

rangeri cultello, qui dimidium tan¬
tum corneae latitudine aequat; latiori*
qui duas tertias partes corneae aequat,
opus habent. Sentient vero plus in am¬
pla hac corneae le&ione peragenda diffi¬
cultatis latere, dexteritatis requiri, ma-
ximeque metuendum hic efle iridis vel
humoris vitrei prolapfum. Cauendutn
tamen etiam eft ne minus quam dimi¬
dium corneae foluatur * hoc enim fi fit,

> lens

33

Iens cryflallina per vulnufculuin corne¬
ae nimis 'pariuim exire nequit, difficulter
in pupillam immittuntur inflrumenta, qui¬
bus membrana cryflallina pertunditur, vel
fruflula lentis cryflallinae extrahuntur,
immo aliud adhuc maioris momenti jjiii-
commodum imminet. Scilicet lens cry*
ilallina in pupilla haerens , vt exeat per
corneae vulnufculum ad pupillam vsque
non afcendens, defcendere ad illud debet,
vnde lente & cum difficultate exit, deor-
fum fecum trahit pupillam, & facile figu¬
rae illius mutationem, vel prolapfum,
vel, id quod ipfe obferuaui, inferioris

ime igi-
equeris,

dimidiam corneae inferiorem partem
fecabis , vt neque huius neque illius exces-
fus incommoda experiaris.

Summa ceterum inflrumentorum acies
fit neceffe efl, vt fub moderata vi leniter
& aequaliter intrent & fecent, nec, dum
maiorem vim requirunt, fubito & vehe¬
menter irruant iridemque laedant. Tan¬
ta enim efl tenacitas corneae, vt aliquan¬
do, ciun cultello non fatis dextere para-

C t®

marginis lacerationem parit. Opt
tur nos, qui medium tenemus, 1

34

^fe}==a,"J .

to vterer, cufpis illius inciiruaretur , St
operatio, cum alius cultellus ad manum
non ellet , differri debuerit.

* \ ' ; '
Palpebrae bene St firmiter apertae tene-

antur , haud vero inftnnnentorum («) ope,
ciim omnis violentia,quae ab horup infiru-
mentorum vfu vix abefi, hic periculofa
fit. Digitis minifter aperiat palpebras,
caneat tamen ne lub operatione digitis fe
expediant palpebrae, ie conftringant, St
infignes , quas ipfe expertus fum (x),
fub ipfo opere turbas pariant. Et facile
quidem hoc fieri icias , cum minifier, qui
huic negotii parti profpicit, ad ea , quae
Chirurgus peragit attentus , negligit ple¬
rumque quae iph peragenda funt, cum la-
crymae fub operatione effluant St palpe¬
bras lubricent, St vehementer palpebrae
confiringantur. Cauendum etiam efi, ne

digitis

<«) Varia talia inftrumenta, qii3e fpecula
oculi vocantur , in quam plurimis libris
chirurgicis delineata funt. Singulare vero
aliquod, quod Cei. Besanger au£io-
rem habet & ad eleuandam palpebram
fuperiorem adhiberi poteft vid. in Cei.
Hever manni Chirurg. Operationem
a. B. Tab. III. Fig. I.

(x) v* obferv,III. in fine opufculi.

55

digitis, quibus palpebrae aperiuntur , bul¬
bus oculi tangatur, comprimatur, & iris
humorque vitreus exprimatur.

De commodo aegri fub operatione lita
plura difputantur, cum alii in loco luci¬
do, alii in obfcuro operationem peragi
iu beant. Optime me iudice fequenti mo¬
do perficies opus» Sedio corneae pera¬
gatur in loco lucido, vt bene videat Chi¬
rurgus, quid fecet; perada vero corneae
fedione feneftra cortina tegatur , vt dila¬
tetur pupilla, & facilem lenti praebeat tran-
litum, qua elapfa lucem iterum admittas,
vt diftinguere bene pofiPis , an pupilla cla¬
ra fit3 vel an opaci aliquid, quod extra¬
hi debet , in illa adhuc remaneat, Atta¬
men ne nimium minutulis indulgere vi¬
dear, plura, quae vfus quemlibet docebit,
non addam,

CAPVT IV,

Incifio membranae cryftalUtiae*

Qoluto corneae inferiori dimidio, remo¬
to cultello, elapfoque humore aqueo;
pars operationis altera peragenda reflat:

C a incifio

36

/

incifio nempe capfulae lentis cryftallinae..
Quamuis plures , inter quos inprimis cele¬
bris Angi iae Chirurgus Sharp (j/) emi¬
net, fuperfluam immo periculofatn effe
hanc operationis partem putent; nihilo¬
minus tamen quam plurimas ob rationes,
partim nunc, partim aliis locis exponen¬
das, neceffario peragenda ilia efle videtur.
Verum quidem eft , aperta cornea fponte
aliquando , vel ad leuidimam oculi com-
preilionem , & non omnino incifa capfu-
ia cryfiallina cataractam prolabi ; non ta¬
men femper hoc fieri fciendum eft. Ali¬
quando enim tam crafla & tenax effe vi¬
detur membrana crydallina , vt, quamuis
valide fatis comprimas oculum, illa refi-
flat lenti cryfiallinae , exitumque illi haud
concedat, vel, fi violentiori adhuc com-
preffione opus effe putas, fubito illa dirum¬
patur, fubito prorumpat humor vitreus
& lens crvfiallina cum iridis dilaceratione
vel prolapfu. Immo accidit hic aliquan¬
do , vt erumpat humor vitreus lente cry-
ftallina in oculo remanente.

Haud

(jy) vid. egregium illius librum, cui titulus;
«v critical Enquiry into the prefent State of
Surgery pag. 255.

37

«gftc) ■ . <*%&

Haud quidem puto , omni pericu¬
lo carere incifionem membranae cryflal-
linae, & facile inprimis fub motu oculi
iridem ab inftrumeitto, quo pertunditur
membrana illa, laedi; maximam vero
huius periculi partem inftrifmentis, qui¬
bus hoc opus peragitur, minus aptis , ma¬
laeque illis vtendi methodo tribuendam
effe cenfeo ; octilum quoque fedla cornea
immotum plerumque effe , capfulamque
lentis cryflallinae elapfo humore aqueo
pupillae adeo plerumque apprimi obferua-
vi, vt per illam quali promineat, & fa¬
cile pertundatur. Semper itaque/ fimulat-
que cornea fedla efl , membrana cryflalli-
na incidi debet.

Monendum vero efl, non fufficere il¬
lam pertundi, fed requiri, vt repetitis
i&ibus penitus illa dilaceretur & definia¬
tur. Ita enim , quod alias frequenter ac¬
cidit , non nili rariffime accidere poterit,
Art lente elapfa fruflula quaedam illius,
vel muci albidi aliquid in capfula rema¬
neant, &vifum turbent; cum dellrudia
membrana cryflallina pateat via , nec fit
quod exitum impediat. Si vero reman-
fit opaci aliquid, facde illud paruo Da-

C 3 v i e lis

38 Xgfre) 'r

vi elis cochleari (z) in pupillam im-
ftiiffo tolles , dilacerata enim membrana
crvftallina patet inflxumento huic via in
jpfam capfulam, facile illud ad opacum
corpus pertingit , illudque extrahit. Vel
fi vti hoc infirumento nolis , fpes eft fo¬
re, vt, cum capfula cryftallina antror-
fum pateat humori nqueo, humor ille
opacum illud corpufculum alluat, foluat
fenlim, Sc eluat. Contra vero il mem¬
brana haec anterior non penitus deftrui-
tur , non facile in ipfam capfulam Sc ad
corpus illud opacum pertingit cochleare
D a v i E l i s 5 cum pars membranae, quae
integra adhuc eft, impediat introitum in-
firumenti in capfulam , vt faepe dehflere
ab opere, & relinquere, ne nimis ocu¬
lum irrites, corpufculum illud in capfula
cogaris; neque lpes facile Iit, fore, vt
eluat illud lenflm humor aqueus.

Alia adhuc ratio, aliis tamen magis
quam mihi ipfi arridens, membranam cry-
fiallinam penitus dilacerari iubet. Scili¬
cet

( z ) vid. illius fig. Memoir. de 1’Academie
de Chir* Tora. V. p. 400. pl. ip. Fig. 4.
Iit. a.

39

cet accidiffe aliquando obferuatum efl, vt
ruptae huius membranae laciniae inflam¬
matione pofl aliquot tempus obfufcatae
vifum pofl operationem turbent. Has
quidem lacinias vollella flatim pofl opera¬
tionem extrahi Celeb. Daviel iubet,
afl extrahi illas vix poiTe fine laceratione
partium , quibuscum cohaerent, puto. Ac¬
cedit, lacinias has flatim pofl operationem
pellucidas haud apparere , nec nifi inflam¬
matione poli aliquot dies orta , vbi cor¬
neae vulnufculum coalitum , aditusque
inflrumentis in oculum non amplius pa¬
tet, obfufcari, & apparere. Sed, quos
aliqui adeo metuere videntur , floccu¬
los ego nunquam ohferuaui , illosque,
fi apparent, pofl aliquod tempus fponte
fenfim flacefcere, marcefcere & penitus
difparere Cei. Sharp i vm (a) experien¬
tia docuit. Minus adhuc laciniae illae
metuendae funt illis, qui noflram metho¬
dum fequuntur, & repetitis i&ibus peni¬
tus dilacerant membranam cryflal linam,
hoc enim fadlo , fpes efl fore , vt flocculi

illi

(, a ) vici, 1. c, p. 25 5.

4©

. ?!L-===aejft>

illi dilaceratae membranae, vel cum ipfa
lente cryftallina ex oculo elabantur , vel
humore aqueo fenfim eluantur.

Aliquando ante operationem punchim
opacum vel macula vel firia albida in
membrana cryfiallina apparet, ( b ) & lente
cryftallina elapfa remanens in oculo, vi-
fum non quidem intercipit , attamen
turbat. Non facile remanebit, fi iteratis
piunfhiris membranam illam dilaceras.
Inprimis vero conuenit dilaceratio huius
membranae, fi illa cum ipfa lente opaca efi,
quod quidem ante operationem non facile
apparet. Quamuis 'itaque repetita membra¬
nae

(b) Id quod obferuare mihi contigit, in
viro catara&a dextri oculi laborante, in
cuius media pupilla, quamquam illa tota
cinereo colore obfufcata appareret, ma¬
cula oblonga albida fuit cicatricem quafi re¬
ferens, quam membranae cryftallinae in¬
haerere putabam. Neque errabam , fub
operatione enim vix foluta cornea & nom
dmn incifa membrana cryftallina fubito
prorupit lens cryftallina, albidaque illa
• cicatrix in oculo remanfit, illamque mem¬
branae cryftallinae inhaerere luculenter
iam apparuit, v. Obfervat. VIII. in fine
huius opufculi. An huius originis eft illa
catara&ae fpecies quae a quibusdam Gal¬
lis vocatur barree .?

4i

. ±JL-JS32%*)(&

nae cryflallinae incifio neceffaria fit, ar-
tificiofa tamen illa & difficili , quam ali¬
qui fuadent , opus non efle videtur; cum
difficile fit, certum quendam modum tene¬
re in tam fubtili opere , & commodum
inde haud oriatur, ha Cei. Tenon r<o
iingulari infirumento crucialein infiituit,
Cei. Davi e l (d) vero, vt quafi tota
membrana cryfiallina cum ipfa lente ex¬
eat, circularem huius membranae incifio-
nem. Difficile eft tam accurate fecare
hanc membranam , fufficit iterum iterum-
que pertundi.

Jam vero quaeritur, quibusnam infiru-
mentis haec operationis pars optime pera¬
gatur? Cei. Beranger (e) volfella
dimidium corneae inferius follitum pre¬
hendit & eleuat, ipfaque dein cultelli,
quo corneam fecauit , cufpide capfulam
cryfiallinam incidit. Cei. Daviel ( f )
fpathula corneam eleuat, & acu ancjpiti,

illi,

(c) vid. Thef. eius de Catara&a Paris. 1757.
& inftrunientum illius Fig. D in Tab.

(d) v. Mem. de 1’Acad. de Chir. 1. c. p, 325.

( e ) vid. Thef. Cei. Sabatieri iam cit,

(f) vid. Memoir. de Chir. 1. c.

C 5

42

sGt^f

illi, qua catarada deprimitur, fimili
membranam cryfiallinam fecat. Corne¬
am autem eleuare fpathula incommodum
efi, cum fub leuiffimo oculi motu delabatur
illa, repetique illius eleuatio debeat.
Neque voliellae , quae comprimit corne¬
am, vfus arridet. Anceps etiam & acu¬
ta infirumenti cuiusdam cufpis in pupil¬
lam immitti fine periculo, quod inprimis
fub motu oculi increfcit , non potefi. Cei.
Tenhaaff (g) ad lecandam corne¬
am la F a y i vtitur cultello , cuius , dum
anteriorem cameram tranfit, cufpidem
pupillae immergit, vt pungat membranam
cryfiallinam, quo fado corneae fedio-
nem reliquam peragit. Saepe hanc inci¬
dendi capfulam lentis cryfiallinae metho¬
dum in cadaueribus expertus, illam tantis
difficultatibus circumfufam effe fenfi, vt
parum abfit, quin vnquam illa vfum fuis-
fe clar. illius Audorem dubitem. Cum
enim incuruati huius cultelli cufpis fub
tranfitu per cameram anteriorem ab iride
difiet, & corneam ipedet, vix illa pu¬
pillae immergi fine difficultate potefi.

Acce-

(g) vid. Journal de van der Monde A, 1751.
menf. Sept, p. 22$.

43

*g»e) - ?r*'-rr<9j(&

Accedit illos , qui hac methodo vtuntur,
facillime iridem ipfa cultelli cufpide vdum
pupillam intrat, laedere, & membranam
cryftallinam leuiter tantum pertundere
nec fatis dilacerare.

Optime igitur la Fayi infirumento,
quod cv/iitotiium ( h ), vocat vteris. Monen¬
dum vero efl , cultellum huius inflrumenti
cum vaginula fua, quantum fieri poteff,
tenuem & fubtilem , paullulumque in la¬
tus incuruatuin effe debere , craffum enim
pupilla non admittit, iridem facile laedit,
redfum autem, vifum, dum adhibetur,
intercipit , vt quid pungat Chirurgus non
v fatis diflinguat. Sequenti vero modo hoc
infirumento vtor. Soluta cornea pofito-
que cultello, digito medio illius manus,
qua palpebram inferiorem deprimo , infe¬
rius paullulum comprimo oculi bulbum,
vt lens cryftallina ad pupillam accedat,; il-
lamque diktet,fic&knitti in illam tuto fa-
cileque poflit inffrumentum la Fayi.

Plerum-

(h) vid. Ffg. huius inftrumenti Memoir. de
1’Acad. de Chir. Toni. VI. pl. ii* Fig,

P- 344*

44

Plerumque enim obferuabis incifa cornea
pupillam valde conftringi, vtinftruroentum
immitti in illam line Jaelione nequeat,
quod line dubio irritationi, quam iris, dum
cultellus cameram anteriorem tranflt pa-
titur , tribuendum eft. Accedit leui hac
comprellione quoque figi paulliilum ocu¬
li bulbum. Iamque inlirnmentum illud
dextra manu prehendo, ipfaque illius va¬
ginula corneam eleuo, in pupillam i U
lud immitto , & repetitis vicibus laten¬
tem in vaginula laminam exprimo, &
ita repetitis pundhiris membranam cryllal-
linam dilacero. Atqtie lic quidem vnO
codemque inftrumento eleuatur cornea &
inciditur capfula, neque, cum cultellus
in vaginula fua lateat, iridis metuenda
ei} 'laelio. Illud adhuc moneo, canen¬
dum elle , ne dum inftrumentum , quo
pertunditur membrana cryftallina, nimia
vi in pupillam impellitur, lens cryflallina
retrorfum prematur, proceflus ciliares
dirumpantur, vel humor vitreus expri¬
matur.

CAPVT

45

CAPVT V.

Extractio lentis cryflaUinae .

“FVlacerata membrana cryfiallina fponte
^ plerumque, certe ad ieuem bulbi
oculi comprellionem prodit lens cryflalli-
na, & dilatata fenfim pupilla prolabitur.
Nil tamen , quod maxime notandum elT,
in hac operationis parte praecipitante , fed
obftetricia manu omnia peragas , omnis
enim fefiinatio hic nocet. Quo lentius
enim & mitius fenfim dilatatur, vt len¬
tem transmittat , pupilla, eo certior fem-
per fortunatus negotii fucceffus eft. Len¬
te enim dilatata pupilla edito partu lente
fe iterum contrahit , priftinum robur,
priftinamque figuram fenfim recuperat $
cum contra , fi lens fubito prorumpit, fu-
bito difiendatur pupilla , vt paralytica fiat
cum figurae fuae mutatione, vel dirum¬
patur, vel per corneam propellatur.

Saepe quidem fubitus hic catara*
<£lae prolapfus imprudentiae Chirur¬
gi , maiori, quam par eft, violentia
bulbum oculi comprimentis , tribuen¬
dus

\

4 6

dus cft, aliquando tamen, vbi argui hu¬
ius erroris Chirurgus non poteft, potius
fpafticae oculi contractioni ille deberi vi¬
detur. Inde in valde fenfibilibus aegris,
iliisque , quorum oculi male fub operatio¬
ne vel culpa Chirurgi minus dexteri, vel ma¬
lae methodi mul&ati funt , fubitum lentis
prolapfum oriri plerumque obferuamus, vt
inde quobiandius omnia fub operatione per¬
aguntur, eo minus hunc metuendum effe
doceamur. Vt facile lentem cryftallinam
transmittat pupilla, lumen, quod illam
arctat, ab oculo arcendum eft> Multi
hanc ob caulftm , dt inprlmis quidem Cei»
Sharp (/) inftituere luadent operatio¬
nem in loco obfcuro , cum vero in tam
fubtili negotio, vt omnia accuratius dif-
cernat Chirurgus, necefte fit, Tatius efte
puto corneam dc membranam cryftalli¬
nam in loco lucido incidi, incila vero il¬
la leneftram cortina tegi, delentem extrahi»

Lentis crvftallinae inferior pars ple¬
rumque primum prodit, dc ad vulnufcu*
lum corneae defeendit, vnde inferior pu¬
pillae margo inprimis diftenditur* dc de*

orfiun

(* ) vid« lib. illius cit. p. 251»

\

47

orfiun premitur , vt poft exitum lentis
cryfiallinae pupilla deorfum plerumque
prefla, & oblonga appareat. Facile vero
& breui plerumque tempore, nifi nimiutn
paffa illa fit , vel alia obfient, prifiinum
fuum tonum recuperat, prifiinamque fi¬
guram induit.

Adeo aliquando parua & angufta pu¬
pilla obferuata efle dicitur, vt vel non
omnino, vel non fine ruptura lenti cry-
fiallinae tranfitum concederet; in quo
cafu deprimi cataradlam , non extrahi iu-
bent. Obferuari aliquando infignem pu¬
pillae anguftiam non nego , minus autem
quam fas efi, illos ad hanc rem attendere, qui
difficultatem operationis inde portendunt,
puto. Plerumque enim vidi pupillam,
quae, quamuis ohfcurus effet locus, val¬
de angufta & contracla erat, & metum
difficillimae operationis incutiebat, alio
tempore, cum illam iterum lufirarem val¬
de magnam & patentem fuiffe. Varia
itaque vario tempore pupillae magnitudo
efi, quod irritabilitatis corporis gradui va¬
rio inter varias viciffitudines & tempefia-
tes tribuo. Si vero, quod aliquando,

quaiu-

v ^ +.m v, ' t V.

4$

quamuis rariffime, obleruari non nego,
conflans & immutabilis eft pupillae angu-
ftia, eadem femperfub iterata infpediione
oculi diuerfo tempore inftituta, iure dif¬
ficultatem in operatione metuis & depres-
fionem cataradfae illius, extradfioni prae¬
fers. Quamuis enim Cei. Daviel ( k )
faepius fe pupillam , quae ob nimiam an-
guftiam lenti cryflallinae trarifitum non
concedebat, forfice vel cultello fecaffe , <3c
fic cataradhlm expediuiffe, neque vnquatn
mali aliquid fecutum effe adfirmet, me¬
lius tamen effe puto , fugere has difficul¬
tates fi praeuidentur, quam dubio euen-
tui fidere. Si vero fub ipfa operatione
pupillam , quae ante illam fatis ampla effe
videbatur , nimis anguflam effe , & cata-
radiae exitui fe opponere praeter opinio
nem reperis , fas effe puto , fequi Celeb.
Davielem & incidere illam, cum in¬
cidi melius fit quam lacei^ri.

Elapfa lente lucem iterum admittas, &
inquiras an clara fit pupilla, clarusque
aegri vifus. Male enim agere videtur Cei.

Sharp,

(k) vid. Philof. Transaft. An. 1752. Vol.47.

P- 53».

/

49

*Vft> — n<*M&

Sharp, qui, fimulatque elapfafeft lens
cryftallina, humoris vitrei prolapfum me¬
tuit, claudit palpebras, & falcia ocu¬
lum tegit. Accidit enim aliquando, &
inprimis 11 catarada mollior, vel mem¬
brana cry (lalli na lacerata fatis non eft,
vt elapla lente opaci aliquid in capfula
remaneat, quod ftatim extrahi debet,
vel li non extrahitur, vifus aciem poft
operationem hebetat , irnrno penitus tol¬
lit. Accurata vero & diligenti opus eft
inquifitione , nili opaci aliquid incogni¬
tum remanere in oculo velis. Necefie
inde elt, vt lumen admittatur, & , quod
in primo capite iam praecepimus 9 aeger
ita collocatus lit, vt lux oblique in ocu¬
lum illius incidat. Aegri enim facie fe-
neftram verfus direda pupilla refplendet,
& quantacunque etiam diligentia in pupil¬
lam inquiras, dignofcere nequis, an pura
illa lit, nec ne. Ita fadum eft, vt in
oculo aegroti , cuius hilloriam prima ob-
feruatio narrat, quanquam fummo poft
operationem Audio illius pupillam lujftra-
rem, cum diflipata inflammatione oculus
primum aperiretur, macula reperta lit
albida opaca , centro pupillae inhaerens,

I) acicu-

50

aciculae caput magnitudine aequans Fa¬
ctum inde eft, vt bene quidem videret
aeger in loco non nimis lucido , cum ve¬
ro fol fplendore cubiculum impleret, con¬
tracta valde pupilla parum immo nil vide¬
ret. Dubium non eft, maculam hanc tri¬
buendam fuifte fruftulo opacae lentis cry-
ftallinae in oculo relicto, quod ftatimpoft
operationem cognitum tolli fine dubio fa¬
cile potuifiet, iam vero ineundum nobis
praebuit fpectaculum , cum non nifi lum¬
ine conftricta pupilla vifum interciperet,
& bene explicaret , cur reperiantur , qui
interdiu coecutientes noctu vel in loco te-
nebricofo bene videant.

Id quod remanet in capfula lentis cry-
ftallinae aliquando materia lactea mucofa
eft, (/) vbi plerumque nubeculola ftriis
intermixtis tota apparet pupilla. Vnde
vero oritur hic mucus ? An eft liquor
Morgagni infpiflatus ? An externa
lentis cryftallinae fuperficies liquefacta?
Nefcio. Aliquando vero , inprimis fi
cataracta mollis eft, lens cryftallina integra

non '

(/) vid. Gbf. IU,

5*

agfrs . ■ 1 — (*M&

,H • * \ /

non prodit, & fruftulum in oculo relin¬
quit. Si oculum infpicis pupillam repe¬
ris claram quidem nigramque efle, ma¬
culam vero albidam margini pupillae fu-
periori , raro inferiori , rarius centro in¬
haerere {m). Facile corpofculuin illud
deteges , fi maiufculum illud , <5c pupilla
magna efi , difficulter , immo non omni¬
no illud dignofces , fi non attente infpicis
oculum, fi minimum efi corpufculiim, &
conftriifia valde pupilla. Aliquando vero
obferuaui elapfa lente cryfiailina integer¬
rima pupillam opacam adhuc fuifle, ad le¬
vem vero oculi compreffionem exiifie
fruftula duo inaequalia , vnum maius, al¬
terum minus , eiusdem vtrumque coloris
& mollitiei, & his elapfis clariffimain pu¬
pillam apparuifle (»). In alio quoque
cafu lentem cryfiallinam prolabentem in¬
tegerrimam ftatim fequebatur fruftulum
materiae opacae eiusdem ac lens cryfial¬
lina naturae* Vnde haec frufiula ? Par¬
ticulae lentis cryftallinae , quae dura erat,
& integerrima exierat, non erant. An

mucus

( m ) vid. obf. VI.

(») vid. Obf. *I. Simila aliquid narrat
Obf. IV* & VII.

D a

5*

mucus ille lacteus infpiflatus materiem
praebuit ? •

Nequeunt, qui deprimunt cataractam,
tollere facile hunc mucum , aliasque
molliores & minores moleculas opacas in
capfula remanentes, cum, qui noftram
methodum fequuntur, facili tollant ple¬
rumque negotio, quod tamen, ne aliquid
diffimulemus , moleftia aliquando non ca¬
ret,, Inflrumenta enim, quibus tollimus,
jfub iterata, qua faepe opus eh, introdu¬
ctione & agitatione, inprimis inter mo¬
tus oculi facile internas oculi parte* con¬
tundunt, & laedunt. Apparet inde opti¬
me illos agere , qui dilacerando penitus
membranam cryftallinam, vt pateat, qua
exeat, omne quod opacum eft, porta,
cauent, ne tacile opaci aliquid remaneat.
Intelligitur etiam , quanquam noftra me¬
thodo matura aeque ac immatura catara¬
cta extrahi poilit, faciliori tamen plerum¬
que negotio extrahi maturatu , quam im¬
maturam & mollem, quae fruftatim ali¬
quando prodiens, molefta hac operatio¬
nis parte opus habet ( o ),

(o) Id faepe fieri docet Obf. VI,

Extra-

53

Extrahendum fiatim pofi operationem
efi , quicquid remanet opaci , ope coch¬
learis iDavielis. Hoc quidem facile
fit aliquando ( p ), aliquando vero, & in-
primis vbi membrana cryfiallina non fatis
lacerata cochlear in ipfam capfulam len¬
tis, vbi haeret opacum illud corpufcu-
lum , non admittit, tantis difficultatibus
circumfufum eft, vt, quicquid etiam
moliaris, extrahere illud non poffis/, &,
he oculum nimis irrites, defiflere ab ope¬
re, & relinquere illud in oculo cogaris.
Neque tamen tunc etiam fpe optimi fuc-
cefliis defiituimur. Saepe enim obferua-
vi , opacum illud remanens , fiue fit mu¬
cus, fiue frufiulum lentis cryfiallinae,
fenfim & fponte , citius vel tardius peni¬
tus difparuiffc (q). An reforbetur mu¬
cus lacteus? An frufiula lentis cryfiallinae
liquefcunt fenfim & reforb ntur ? An in
fundum oculi fenfim fe praecipitant? Du¬
bium efi; vtrumque tamen fieri credo.
Quoties lacfiea materia pofi deprefiam ca-
taracfiam totum humorem aqueum opa¬
citate

(p] vid, Obf. I. & IV/
ty) hoc docet Obf, I. & VI.

d3

54

a<|^=======(2^

f t f : v ' \

citate fua & albedine inficiens fenfim pe¬
nitus euanuit? (r) Quoties pus inoculo
haerens, vel fanguis infigni quantitate in
illum effufus reforptus fenfim difparuit ?
Quoties frufiula lentis cryfiallinae pofide-
preffionem cataradae in pupilla relida
fub fortuita capitis vel totius corporis con-
cufiione fubfederunt ? Inimo iiquefcere
aliquando & reforberi haec fruflula, me
ipfum experientia docuit (/). Salutares
hi euentus pofl depreffam cataradam tam
frequenter obuii maiori adhuc iure poft
exfradionem cataradae expedari poflunt.
Dilacerata enim membrana cryfiallina pa¬
tet via, qua exire, vel fe praecipitare
fenfim in fundum oculi potefi opacum
corpufculum , vel qua intrare capfulam
poteA humor aqueus , macerare illud,
foluere & eluere. Si itaque vides mole-
culam illam opacam loco, cui primum
inhaefit, non amplius inhaerere, vel il¬
lam fub motu oculi , vel totius corporis
vacillare & agitari , fpein efle fcias, fore,

vt

0') plura talia exempla vid. in Maitre-Jean
Maladies des yeux , fub capite de Cata-
ra&a.

(s) vid, Obf, VI,

vt fenfim in fundum oculi defcendat, vi-
fumque non amplius hebetet, vel vt, cum
loco luo natali non amplius inhaereat, non
amplius nutriatur, marcefcat, euanefcat.
Si vides volumine illud quotidie im¬
minui , fperare poteris, fore, vt fen¬
fim penitus liquefcat & difpareat.

Fit inde aliquando vt, cum ocflauo
vel duodecimo poft operationem die
oculum primum aperis , quae flatim poft
operationem clara apparuit , pupilla
tota iam turbida & opaca appareat,
parum videat aeger , fpemque recuperan¬
di vifum triftis abiiciat. Erige illius ani¬
mum , fi fruftulum opacum in oculo pofl
operationem remanlifle fcis , turbidus
enim ille pupillae color debetur fruflulo
lentis relido in capfula , quod iam folu-
tum & liquefadum opacitate fua inficit
humorem aqueum , liquefcendo autem
ad reforptionem aptum redditum plerum¬
que fenfim difparet, vt pupilla, totaque
cornea tantam faepe recuperet claritatem,
quae tuam aegrique Ipem fuperat ( t ),

Facik

(0 vid. Obf. VI.

56

Facile vero intelligitur , opacum illud,
qupd elapfa cataradla aliquando in oculo
remanet, fiatim extrahendum effe, cum
extrahi, quam dubiam illius reforptio-
nem expedtari fatius fit : fi vero fine mo-
lefiia & incommodo extrahi nequit , il¬
lud, ne nimia infirumenti in oculo agita¬
tio pericula pariat, quae coecitatem infer¬
re valent, in oculo relinqui debere, cum
fpes fit , fore , vt , quod faepe fadhim eft,
etiam nunc fiat, & opacum illud fenfim
euanefcat.

CAPVT VI.

CataraBa adhaerens .

pupillae figura mutata eft, iris vel diffi-
x culter & inaequali modo, vel non omni¬
no monetur, fique opacitas a lente cryflalli-
na oriunda proxime pupillam efi, & aeger
nullum vel minimum lucis fenfum fuper-
fiitem habet , cataradla vueae adharere di¬
citur. Dubia vero haec figna effe puto :
bis enim inter mala haec omina opera¬
tionem peregi, & incifa cornea cataradlam

fponte

57

. ,(*Mx

fponte prolabi vidi , aft fimul compe¬
rni , aegrum qui cataracta adhaerente la¬
borare videbatur, amaurofi laborare (n).
Plerumque itaque cataradam adhaerere
certo non cognolcitur nili fubipla opera¬
tione. Tunc vero fi incifa cornea, dila¬
cerata membrana cryfiallina, & dilatata
pupilla lens neque fponte , neque ad mo¬
dicam oculi comprdlioneni exit, illam ad¬
haerere lufpicare , neque, vt exeat, for¬
tius comprimas oculum. Variis vero par¬
tibus, fcilicet vel membranae cryfiallinae,
vel vitreae, vel iridi adhaerere poffe ra¬
tio docet* Ad membranam cryftal-
linam , fi penitus fub operatione lacerata
illa efi , adhaefio parui momenti efi, cum
illa cum lente exeat : maioris vero mo¬
menti funt aliae adhaefiones, quae, vt
extrahi lens pofiit , folui debent.

Vario vero modo illas foluunt varii

4

Chirurgi, Cei. Sigwart acu acuta
ancipiti in pupillam immifia foluit quic-
quid ligat lentem , vel fi hoc non fufficit,
vollella immifia lentem diffringit. Acuta

vero

(») vid. Obf. VIII.

D 5

5B

vero haec inftrumenta in oculum immitti,
& in illo agitari fine periculo nequeunt.
Cei. Daviel fpathula laeui in pupil¬
lam immifTa tutius quidem blandiusque
foluit lentis adhaefiones, aft fic quoque
contundi oculum & laedi pofie, & ad-
haefionem lentis ad iridem tantum , non
vero ad alias partes folui, experientia do¬
cet. Inde ego methodo vtor aliis, vti
mihi videtur, commodiori & tutiori,
quam vrgente aliquando necefiitate ipfe
fub operatione inueni, &cum fuceffu ad¬
hibui (x)i Nititur vero illa methodo
egregia , qua Cei. Warnervs 00
depreffionfc cataradtae lentis adhaefiones
foluit. /

Immitto fcilicet acum acutam rotun¬
dam in pupillam, illamque in ipfam lentem
cryftallinam infigo; quo fadlo ope huius
acus caute lentem cryfial linam eleuo, de¬
primo, dextrorfum finifirorfum , retror-
fum, antrorfum, moneo, donec his agi¬
tationibus quaquaverfum diredtis , lens
cryftallina foluatur. Blande tamen haec

omnia

(se) vid. Obf. V.

(y) vid. Warner** Cafes in Surgcry*
Lond. 17 <5o, p. 6z.

59

ms>- 1

omnia <3t caute peragi debere memento.
His fadis acum, inter digitos illam ro¬
tando, lente, in quam infixa efi, expe¬
dio, <3c extraho, quam mox plerumque
ipfa lens cryfiallina fequitur. Si vero ne
iam quidem lens cryfiallina ad leuem ocu->
li compreflionem elabitur, repeto opera-
tiunculam , quae, cuicunque etiam loco
lens adhaereat, illam foluit. Fieri ta¬
men aliquando poflfe non nego, vt tam
firma fit lentis adhaefio , vt nec fic folui
poflit, in quo cafu melius illum agere
puto, qui relinquit lentem cryfiallinam
in oculo, quam qui nimia violentia, qua
foluere illam fiudet , inflammationem
oculi vel fiippurationem illius ciet , Sc
fic famae periculum incurrit.

CAPVT VII.

JJumoris vitrei prolapfus.

JJumoris vitrei pars lentem cryfiallinam
dum prorumpit, interdum fequitur,
& prolabitur* Atque hic quidem prola-
pfus frequenter obferuari , & feuiper me¬
tuendus

60

tuendus effe dicitur, vt inde varii Audlo-
res varia , quibus ilium canerent , propo-
fnerint remedia Ita Sharpivs ocu¬
lum lente cryftallina vix elapfa fiatim
claudi , P o y e t v s vero operationem
aegro in dorfum decumbente, fub quo
icilicet fitu rarius prolabi humorem vi*
treum putat, peragi iubet. Rariffime
fub operatione humorem vitreum prolabi
experientia docet, vel quotiescunque pro*»
fabitur plerumque vel inconcinnam extra¬
hendi ca tara diam methodum, vel incon-
grua inftrumenta , vel imprudentiam Chi¬
rurgi comprimentis fub operatione ocu¬
lum vel adeo illum male muldlantis, vt
Ipasmo conflringatur, argui debere obfer-
vaui. Patet inde quoque quam ne-
ceffe fit omnia blande & mite peragi. Sae¬
pe quoque accufari hic potefl minifter,
qui digito, quo palpebram eleuat, bul¬
bum oculi incautus comprimit , & humo¬
rem vitreum expellit. Ipfe ego non ni fi
bis humorem vitreum fub operatione pro-
lapfum efTe & quidem fingulari certe ra¬
tione vidi* Aeger erat vir quadragena¬
rius oculis praeditus, qui profunde fub or¬
bita latebant. Incifa cornea & membrana

cryftal-

6,1

cryflallina cum oculum digito , vt catara-
&a exiret, tantillum comprimerem, len¬
te & fenlim prodiit per pupillam inferior
pars lentis cryflallinae , non tamen exiit e
cornea, fed vulnufculo corneae forfan iu-
Hq minori inhaefit. Cum iam, vt exitmn
cataradlae iuuarem , paruo Davielis
cochleari protrahere illam fluderem , fu-
bito prorupit inferius lentis dimidium fu-
periori in oculo remanente & in came-
Hm pofleriorem reflliente, vt iam infe¬
rius pupillae dimidium nigrum <5c purum,
fuperius vero obfufcatum adhuc appare¬
ret. Iam vero quoties oculum digito,
vt exiret relida lentis cryflallinae pars,
comprimerem , prorupit per inferius pu¬
pillae dimidium humoris vitrei pars, ita
vt, cum neque paruo cochleari lentis pars
eximi pollet, neque forcipula, qua illam
extraherem , in promtu elTet , deliflere ab
opere , claudere palpebras & oculum fa-
fcia obtegere oporteret. Alio tempore
fequenti modo humorem vitreum prolabi
fub operatione, qua feminae cataradlam
extrahebam , vidi. Scilicet cum incifa
cornea & membrana cryflallina ad infi-
gnetn fatis oculi compreffionem lens non

exiret.

52

exiret, fortius comprefli oculum, quo
vix facfto fubito prorupit cataracfta cum in-
figni parte humoris vitrei. Vtramque ta¬
men hanc operationem neque vehemens
oculi inflammatio, neque aliud magni mo¬
menti fymptoma fecutum efl (a).

Quanquain vero humorem vitreum fub
ipfa operatione prolabi non nili bis vide¬
rim , faepiflime tamen obferuaui, illum
aliquot poft opepationem horas , immo
dies fenfim propelli. Variae quidem Hfc
ius prolapfus cauflae eflfe poflunt, quarum
frequentiflima mihi efle videtur fponta-
nea St fpaflica oculi contradio , qua fen-
ixm humor ille expellitur. Saepe fane
accidit, vt deligato poft operationem ocu¬
lo querantur aegri fibi inuitis oculum fub
fafcia agitari , moueri cum fenfu molefto,
tenftuo , quod quidem mufculis oculi fub
operatione irritatis St conftri&is deberi
puto. Hinc obferuafle mihi videor , hu¬
morem vitreum iis inprimis prolabi, qui
meticulofi , anxii , fenfibiles , ad fpas-
mos proni funt , St poft operationem alia
fymptomata fpaftica , vt vomitum , dolo¬
res colicos, St horripilationes experiun¬
tur. Hinc etiam in feminis fere fre¬
quentius

(a) vid. Obf. IX.

63

9Q}ft> , ■■ tasar

quentius quam viris, & in teneris qui¬
dem frequentius quain in robuftis & ani- -
molis humoris vitrei prolapfus obferuari
videtur. Aliae tamen adhuc funt huius
prolapfus cauflae', inter quas inprimis
notanda eft oculi a fafcia, qua tegitur,
nimis conftri&a compreflio. Cornea
enim , quae inter omnes oculi partes ma¬
xime prominet, plurimum ab externa
preflione patitur, quae vulnufculum di¬
vellit , & humorem vitreum exprimit (i).
Huc quoque pertinet, omnis, quae vel
contundendo, vel premendo oculum lae¬
dit, externa iniuria* Immo, quod mi¬
raberis , quinto poft operationem die coa¬
litum iam vulnufculum corneae diuelli
iterum, humoremque vitreum exprimi
poffe, obferuaui (r). Hoc inprimis fit , fi
curiofitatedudus citius, quam pareft, ocu¬
lum aperis, palpebras conglutinatasplerum-
que vi diuell is, bulbum oculi comprimis, vul-
nufculum corneae leuiter coalitum diuel-
lis iterum , & lucem viuidam in oculum,
lucis tunc temporis valde plerumque im-

patien-

(/;) Plura de deligatione oculi dextere infti-
tuenda infra.

(0 vid- obf. w-

64

patientem , admittis. Sane vix ante o&a-
vumdiem, vbi firmiter plerumque con¬
glutinatum corneae vulnufculum effe fo-
let , & tunc etiam r»'-wi , nifi cauta manu,
aperiri oculus debet. Immo fecundo poft
operationem die fubito prolabi humorem
vitreum aegro terrore fubito percuffo vidi.

Prolapfum effle humorem vitreum raro
fiatim, plerumque non ante o&auum vej.
duodecimum poli operationem diem , quo
nempe aperiri primum oculus folet, co-
gnofcitur. Aliquando tamen , fi attentus
es, obferuabis quaedam, ex quibus ocu¬
lo etiam non aperto humorem vitreum
prolapfum effe coniicere poteris. Scili¬
cet fi humor aqueus , qui tertio plerum¬
que poli operationem die, quo nempe
vulnufculum corneae coalitum plerumque
efl, ex oculo defiillare definit, quinto
fexto, vel feptimo die adhuc deflillat , iu-
fia oritur fufpicio, humorem vitreum
prolapfum vulnufculo corneae inhaerere,
illius impedire coalitum , & fic protrahe¬
re effluxum humoris aquei. Immo acci¬
dit aliquando, vt, qui tertio pofl opera¬
tionem die defiillare iam ceflauit humor

aqueus,

.1

. ..=GU& 65

• ■

aqiieus , quarto vel quinto die defti liare
iterum incipiat, vbi fine dubio vulnufcuT
lum corneae coalitum iamiam , diuulfum
iterum effe a qudcunque cauffa, cum
prolapfu forfan humoris vitrei iure fuspi-
caberis. Attamen cum haec neque fem-
per adfint , neque , fi adlunt , certi ali¬
quid indicent, plerumque non prius co*
gnolcis prolapfum efie humorem vitreum»
quam cum odauo vel duodecimo poft
operationem die primum oculum aperis,
qui tunc fequenti plerumque modo fe
habet.

Coalitum eft vulnufculum corneae, in
loco vero quodam cum deformitate hiat,
& transmittit e cornea adhaerentem pe-
* diculo tenuiori maffam albidam , gelati-
nofam * quae humoris vitrei pars eft,
& per aliquod tempus ex oculo iam
propendens , ipfoque vulnurculo compres-
fa & confirida albidum colorem induit,
fpathula autem vel forfice facile feparatur*
Aliquando vepo vbi parua illius portio
prolapfa eft, illaque nondum pallet fed
pellucida adhuc eft , difficulter cognofci-
tur prolapfum aliquid effe: fenfim vero
pallida fit, fcognofcit;urque , vbi dein fta-

E tini

5» ' K • < 1

%

66

tini forfice prope vulnufcnlum corneae
praefcindi debet Aliquando etiam pars
humoris vitrei prolapfa fronte ‘ fiatim fe-
paratur, vbi prolapfmn aliquid huius hu¬
moris effe non apparet; neque vlla de¬
formitas vuhiufculi corneae vel pupil¬
lae iam fequitur. Vulnufculum corne¬
ae loco, quo transmifit humorem vitreum,
tumidum ‘aliquando <$t paullulum defor¬
me apparet, fenfim vero, quod faepe
obferuaui & miratus fum , omnis defor¬
mitas fponte difpJret adeo, vt vulnufculmn
vix fui veftigium relinquat. Id vero ci¬
tius aliquando, aliquando vero tardius,
immo poft menfes aliquot fieri fcias (d).
Prolapfum humoris vitrei aliquando co¬
mitatur pupillae mutata figura , vel iridis *
prolapfus : illa vero feparato humore vi¬
treo, qui illam protrahit & detrahit, fen¬
fim iterum afcendit, prifiinamque? figu¬
ram induit* Plura tamen de his in fe-
quenti capite.

Quamuis quidem magna' humoris vi¬
trei pars fine bulbi oculi di minutione &
vifus perturbatione haud effluat, partiam

tamen.

{d) vid. Gbf. VI. & VII,

/

.i 67

* * * jf • ^ '

tamen , immo fatis infignem illius portio-
nem, line noxa elabi, humo fatis* cito
reftitui obferuatio me aliosque plures do¬
cuit: vt itaque prolapTus illius humoris
adeo metueifdus non omnino fit, ac plu¬
rimi, & inprimis Angli metuere illum
yidentur. Immo, quod mirum videri
poteft , falutarem aliquando efFedhim
illum praefiare experientia* confiat.
Obferuaui enim ■ aliquando, (<?) alii¬
que obferuarunt, illos, quibus humoris
vitrei pars prolabitur, clariorem poft
operationem vifum plerumque nancifci,
illis, quibus non prolapfa efi. Neque
huius quidem rei ratio latet. Verofimile
enim efi, fi pars humoris vitrei prolabi¬
tur, locum, quem lens cryfiallina occu-
pauit, iam lente illa elapfa, ab humore
vitreo occupari, qui, cum fubfiantia fua*
propius accedat ad humorem cryfiallinum,
lucis radios etiam, qui oculum intrant,
infringit 'ratione, quae propius accedit ad
illam, qua infringit . lens cryfiallina , &
ita quidem defedfiim huius lentis quo¬
dammodo compenfat. Contra vero fi

humor

(0 vid. Obf. II. & III.

68

^9====G^'

• —

humor vitreus non prolabitur , aqueus hu¬
mor capfulam lentis cryftallinae implere
videtur , qui , cum fubflantia (ua pluri¬
mum differat a lente cryftallina ' radios

• —

lucis etiam infringit ratione^ quae pluri¬
mum differt ab illa, qua infringit illos
lens cryffallina , vnde aegri in hoc cafu
vifu gaudent debiliori & confulo. Cum
autem , quod quilibet facile intelliget, poffc
deprellionem cataractae plerumque hu¬
morem vitreum , polt illius extradfionem
autem humorem aqueum plerumque len¬
tis fedem occupare verolimile lit, facile
patet, cur illi, quibus depreffa cataradfa
cft , paullulum clarius plerumque videant
illis, quibus extraffa illa eff Quamuis
hoc laudes methodi noflrae imminuere
videatur, non tamen valde imminuit; mul¬
ti enim, quibus vel extraxi, vel extrahi vi¬
di cataradfam, poft operationem nudo ocu¬
lo libros literis maioribus impreffos lege¬
re potuerunt, & quanquatn hic paullu¬
lum clarius forfan videat altero , vterque
tamen, vt fubtiliora diftindle videat, vi¬
tro connexo plerumque opus habet.* At¬
que his quidem vitris omnes , quibus ca-
tara&a vel depreffa vel extra&a eff , opus

habent,

==== 69

habent, quod quidem praedicendum efl
illis, qui operationi fe fubmittunt, ne
#fpem alant recuperandi illam vifus aciem,
qua antea gauili funt, & optimum dein
operationis fucceflum pro mediocri ha¬
beant , cum fpe illorum minor iit.

Refert Cei. Medicus Ratisboneniis Io.
G* Schjefer (/) exercitatiflimum me¬
dicum ocularium Wenzel extj- a&a
Jente cryftallina comprimere paulluluin
bulbum oculi, vt concaua humoris vitrei
pars anterior , cui infedit lens cry^Hm#’,*
conuexa reddatur, atque lucis radios ea,
qua debet , ratione frangat. Hoc tamen
neque tutum, neque neceflarimrpeffe vi¬
demur , cuni Ipontanea oculi contrario ift
hunc fcopum fufficiat, & ad compreffio-
nem digito fadlam facile humor vitreus
profiliat. Interim circumforaneos illos
plerumque operationi peregrini aliquid
mifcere fcias, vt attentionem adftantiiun
eludant , vel confundant , & quae maxi¬
mi momenti funt occultent , rebusque
. gerendis arcanam faciem reddant.

( f ) vid. Tra&. illius, cui tit.

grtwett 6faar$* p. u.

E 3 CAPVT

C A P V T VIII.

Pupillae adfecliones.

41 .s"

Jridem facillime hac operatione laedi,
omnesque illius laeliones periculi ple¬
nas effe, inulti funt, qui afferunt; vtrum-
que «tamen falfiuu effe experientia docet.
Sane ine vnquam fub operatione iridetn
cultello laefiffe non memini, neque alii
facile laedent , qui regulas Capit% III.
exhibitas obferuant, & cauent, ne hu¬
mor aqueus ante finitam corneae fedlio-
nem effluat. Neque tamen ita quidem
laelio iridis femper cauetur. Saepe enim
oculus fub operatione irfitatus fe canftrin-
git, & iridem corneam verfus propellit,
vt cufpidi vel aciei cultelli occurrat, &
laedatur. Summum -plerumque hic peri¬
culum oritur, dum culpis cultelli pupil- '
lam praeterit, quae adeo aliquando pro¬
minet, vt te inuito intret illam cultelli
cufpis, certe praeterire illam fine laefione
nequeat. Duplex huius periculi* reme¬
dium eft. Et primuin .quidenf in mode¬
ramine _

71

'» \ •

^ #

ramine irritationis quaerendum efV; quo
magis enim rudi manu irritatur ocuius,
vel male mul (flatur , eo magis ille com¬
primitur & conflringitur, eo magis, iris
corneam verfus propellitur, eo magis in¬
de increfcit illius laefionis periculum;
cum , fi blanda & miti manu omnia pera¬
gis, metuenda haec non fint. Secundum
remedium in ipfa. ratione, qua cornea fe-
catur, quaerendum efi. Scilicet fi cor¬
nea nimis prope fcleroticam inciditur , vix
caneri potefl iridis laefio, quae facile caue-
tur, fi vulnufculum, quod infligis, li¬
neam dimidiam vel vnam a fclerotica di¬
dat. Haec tamen alio, loco vberius iam
expofita funt.

. Iure vero hic quaeritur , an laefio iri¬
dis 9 quam quidem dexterrimam manum
non feinper cauere pofle negandum non
eft, tantum veri periculi in fe habeat,
quantum illi inefle plerumque creditur.
Infignem illius efle irritabilitatem obfer-
vatio docet, infignem vero etiam illius
efle fenfibilitatem non conflat. Saepifli-
me fane vidi , paruum iridis vulnufcu;
Ium omni periculo caruifle , vix doluifle,

E 4 facile

4

/

72

^fg> ’ . " di&i

facile coaluiffe; itnmo vtilnufculum iridis,
quod infignem 'fatis fanguinis quantitatem
' effundebat, fine infigni dolore & inflam¬
matione coaluiffe aliquando obferuaui ;
<5c Cei. D aviel fe iridem frequenter
laefilfe vifu integerrimo reftituto refert.
Quid? Quod incidere pupillam ille iubeat
pro faciliori lentis cryftallinae per angu-
flias pupillae tranfitu, tutoque id fieri
poffe frequentifiima experientia probet (g) ;
Sc Cei. C h eseld*en ( h ) coalitam pu¬
pillam larga incifione aperiat. Certe
cum choroidea tunica oculi , cuius conti-
nuatio iris eft, acu, qua cataradla deprimi¬
tur, impune laepifiime pertundatur, cur
non iris? Haec pluraque alia deinceps, vbi
de prolapfy iridis verba faciamus, expo¬
nenda, certiflime probant, certe probare
mihi videntur, illos, qui adeo periculo-
fas iridis laefiones effe afferunt, in op¬
probrium egregiae nofirae methodi peri¬
cula fingere, quibus illa caret. Haud
vero negamus maiorem iridis laefionem,
quam exercitata manus facile cauet, peri-
• ' cula

« (g) v. Thef, illius: an catara&ae tutior ex¬
trario forficum ope? Paris. 1752.

(b) v. S h a r r 1 i Operations Cap. 29;

/ 73

cula varia, ex inflammatione iridis, ro¬
tundi pupillae foraminis mutatione, im*
mo coalitu oriunda, parere poffe, mino¬
rem etiam , quantum fieri poteft , cluen¬
dam enTe;

Alterum, quod ex pupillae vitio oriri
in hac operatione poteft, periculum, a
mutatione rotundi pupillae foraminis pen¬
det. Hoc pupillae vitium faepe pofthanc
operationem obferiiari me docuit expe¬
rientia; eadem vero etiam probat, illud,
nifi ingens fit, periculo faepe carere: im?
mo fponte naturalem fuam figuram,
quam operatione perdidit, faepe induere
Jenfim pupillam , iterum iterumque jvidi.
Vario v^ro modo pupilla mutatur, ob¬
longa enim aliquando, aliquando iufto
minor, immo penitus coalita, aliquando
iufto maior vel e centro iridis deorfum
depreffa, vel immobilis demum obferua-
tur. Princeps cauffii , quae pupillae for¬
mam mutat, iridis efte videtur per vul-
nufcuium corneae prolapfus , a varia caus-
fa oriundus. Sub operatione ipfa iridem
prolabi nunquam vidi , altero vero |5oft
operationem, immo tertio quartoue die
illam prolabi , faepiffime obferuaui. Ac-

E 5 cidiflfe

74

— =g&)®fr

cidiiTe quidem aliquando refert Cei. D a-
vi e l, vt, dum fe&a cornea fubito re¬
trahitur cultellus, fubito prorumpat hu¬
mor aqueus, & cum illo iris; vt ideo
caute retrahi ex oculo cultellus debeat;
neque tamen m,6 , neque plures alios, in¬
ter quos inprimis Cei. Sharpivs (/)
eminet, vnquam hoc obferualfe memini.
Saepe vero , cum o&auo vel decimo poft
operationem die primum oculum aperui,
inueni iridem prolapfam, quae prolapfa
non erat , cum flatim poft operationem
fafciam applicarem. ‘Cauffae huius pro-
lapfus eaedem fere funt, quae prolapfuin
liumoris vitrei pariunt , immo hic prola-
pfus alterum faepe parit, quamuis vter-
que folus etiam interdum obferuetur.
Argui itaque hic inprimis debet fpaftica
oculi contra&io, vel a rudi operatione,
vel inprimis a nimia aegri fenfibilitate
oriunda. Pallida? enim, fenfibiles <$C
meticulofas mulierculas huic prolapfui
inprimis obnoxias effe , <5t hunc in¬
ter varia fymptomata fpaflica inprimis
metuendum effe , obferuaffe mihi videor.
Pertinet huc , quicquid comprimit ocu*
• liun

fi) v. illius critica! Enquiry &c, $.261,

75

"'.2'jzs=zqj(&

Ium fnb operatione vel pofl illam , vt in-
* cauta Chirurgi vel miniflri manus , vel
fafcia nimis confiridla, vel contulio for-»
tuita , vel intempdfliua palpebrarum di-
dudfio. Irjdem quoque facilius prolabi, *
11 corneam nimis prope fcleroticam inci¬
dis ,* vel* duas tertias illius partes, ne¬
que fecundum noffyam methodum dimi¬
dium illius, foluis , obferuabis,

Simulatque iris prolabitur Daviel
iubet leni preffione fpecilli illam reprimi,
quod quidem facile fieri poffe puto , fi
prolapiam illam effe tempefiiue cognofci-
tur, vel fi fub operatione prolabitur, vbi
eleuata cornea facile plerumque illa repo¬
nitur. Verum cum plerumque aliquod
poli operationem tempus hic prolapfus
contingat, & oculus, qui flatinypofl ope¬
rationem tegitur, ante o&auum diem
non -aperiatur , tardo illum plerumque
cognofcis,. & non nifi poflquam iris per
aliquod tempus iam intra vulnufculum
corneae haefit , & illi accreta repelli non
amplius *potefh Oculus vero tunc ple¬
rumque fequenti modo fe .habet. Pupilla

oblon-

• . / ,

oblonga deorfum depreffa, prope vulnu-
fculum corneae eft , inferior iridis pars
in plicam quali conuoluta e cornea pro¬
minet , vel infimo tantum vulnufculi Joco
' depadla eft. Labia corneae in hoc loco a
fe inuicem femota funt, & in paruum
tumorem elata, in ceteris vere locis bene
plerumque coalita , vnde camera an¬
terior vt plurimum humore aqueo turget.
Si vero iridem in oculum repellere fludes,
inflo duriorem illam , minus fenfilem,
vUlnufculoque corneae ita accretam efle
fenties , vt repelli nullo modo polfit.
Nunquam tamen hic magnum periculum
obferuaui , quod aliqui & inter illos inpri- .
mis Cei. GiiNTztvs adeo metuit (A). Ille
enim in ducenti^exemplis neque perfectam
aut laceratam , neque per exefam ruptam-
que cori^am vueam vnquam vere elapfem
fe.vidifle fatetur, & putat prolabi illam
e cornea <5c premi conflringique non pos-
fe , fine fumma inflammatione & dolore
ob fenfibilem fuam naturam. Temera¬
rium vocat confilium eorum , qui lino
vinciri , vel cultro praecidi proldpfam iri-
l< , dis

(kj v. DifT. illius de Staphylomate* Lipf,
1748. $• 4*

77

dis partem fuadent. Saepe prolabi iridem
mea me docuit experientia , eadem docuit
prolabi illam., & inter corneae labia
comprimi , atta$uique aeris expolitam
haerere poffe, fine dolore & inflamma¬
tione. Primo quidem pofi prolapfum
tempore, acute aliquando dolet illa , bre¬
vi tamen 'indurefcit, & fuam, qua acute
fentire putat Guntzivs, naturam , ad¬
eo exuit, vt dum fiylo argenteo repri¬
mere illam aliquoties tentarem , ni-
fi violenter agerem , nullum fere doloris
lignum aegri proderent*

Nil igitur in hoc cafu faciendum , cum
reprimi nequeat , neque periculum im-
' mineat. Saepiflime etiam vidi prolapfam
iridem fenfim fenfimque fponte recedere,
tuberculum, quod parit, imminui, cor-’
neaeque vulnufculum hians & defforme
fenfim adeo immutari , vt vix illius vefii-
gium fuperfit. Hoc tam frequenter fieri
' obferuaui , vt praeter vfum collyriorum
leniter adftringentium , aliud quid non
omnino adhibendum elTe putem*, fpem-
que optimi fuccefius alefe iure poliis.
Flerumque etiam fenfim afcendit pupilla,

prifii-

78 * «

# •

priftinum locum, figuramque recuperat.
Interim, ne quid diflimulemus , vueae
inferior pars quandoque corneae fuperfi-
ciei internae, loco, per quem prolapfa
efi, adglutinata manet, fubinde cum ali¬
qua pupillae deformitate , faepiffime vero
fine vllo incommodo , & aegro gaudente
vifu integerrimo. Interim fi prolapfa
iris fponte non recedit, quod aliquando
fieri dubitari nequit, quid tunc? an liga¬
tura vel cultello prominens tuberculum
tolli debet? Sine periculo hoc fieri pofTe
puto, verum fine emolumento. Prola¬
pfa enim pupillae «pars omnem fere fenfi-
feilitatem aliquando fenfim exuit, & omnis
damni expers lit , decrefeit volumine , in-
durefcit , neque praecidendo illam pupil?
lae depreffae oblongae mederis.

Cum autem cum prolapfu iridis ple¬
rumque coniuntfla fit praeternaturalis pu¬
pillae forma, an non inde oriuntur, in¬
commoda, quae vifui nocent? Vifui vix *
obefi pupillae mutatio ; numquam enim
damnum inde redundare in vifum vidi, ni-
fi femel (l) vbi aegrotae, cui pupilla
* • obliqua

</) v. Obf. IV.

79

obliqua & oblonga poft operationem erat,
o^nia obiecfla in fitu obliquo apparuerunt.
Difparuit vero fenfim hoc vifus vitium
cum ipfa pupillae #praeternaturali figura.
Omne tamen, quicquid hic imminet in¬
commodi vel damni , facile caueri poteff,
fi prolapfum iridis eo ipfo momento , quo
accidit, deligato quoque oculo cognofcis
& reponis. Neque fignis, quae hunc
prolapfum ftatim produnt , nos penitus
deftitui puto. Si enim tertio vel quarto
poft operationem die, humor aqueus ad¬
huc effluit, vel deflillare iterum incipit,
ppffquam aliquamdiu non amplius deftil-
Javit ; fi eodem tempore dolor acutus fu-
bito oritur, & per aliquod tempus durans
fenfim remittit, prolapfam iridem effle iu-
ffa oritur fufpicio. Aperias igitut tunc
oculum, atque blanda vi iridem reprimas,
quod quidem tunc facile plerumque fieri
poterit, cum recens 'malum, vueaque cor¬
neae nondum accreta fit. Caue vero ne
lacrymas copiofe plerumque effluentes
pro humore aqueo habeas , quem cum
fenffl quodam doloris & per interualla
effluere obferuaffle mihi videor. Aliae
forfan adhuc funt cauffae, quae pupillae

. ‘ fig«-

8o

t

ms-

figuram mutant, quarum pleraeque ta¬
men incognitae funt ; nimia vero 'iridis
inflammatio, illiusque vulnera & variae
aliae laefiones , faepe^hic argui debere vi¬
dentur. Omni tamen plerumque hoc vi¬
tium periculo vel. damno caret, partim
cum raro vi fui obfit, partim quia fponte
plerumque priftinam fuam figuram pupil¬
la induit, citius quidem aliquando , inter¬
dum vero tardius. Minor pupilla fenfim
latior fit , oblonga fit rotunda , deorfum
trada fenfim ad priftiniim locum afcen-
dit; atque haec omnia fponte plerumque
fiunt. Quamuis autem iure fpem alas fo¬
re, vt plerumque haec tam profpere Jye-
niant , multum tamen abeft quin femper
eueni^t.

Poft exitum lentis cryftallinae plerum¬
que paul luium deprefla & oblonga apparet
pupiila/ponte vero & breui plerumque tem¬
pore ad prifiinam figuram, priflihumque
locum redit, vt opus plerumque non fit,
confilium Davielis fequi , & fpathula
leniter illam in ordinem reducere. Mo¬
tum fuum pupilla pofl operationem, inpri-
mis fi catarada magna eft_, vel fubito
prorumpit , non raro perdit , immo cum

* illius .

■■ 8i

illius immobilitate plerumque etiam de*
formitas coniunda eft. Neque tamen ex
hoc vitio magnum incommodum plerum¬
que nafcitur, cum fubinde vifum parum
turbet, immo priflinnm tuam mobilita¬
tem faepe pupilla fenfim recuperet,
Cauendum tamen femper efl, ne per¬
dat illam fub operatione, quod optime fit,
omnia blanda <^c cauta manu, nil prae¬
cipitanter agendo.

Accidit etiam aliquando , vt pu¬
pilla pofl operationem valde contrahat
tur, immo coalefcat. Non raro huius
vitii cauffa eft vulnufculum iridis , vel
infignis illius inflammatio. Vidi et-

n v

iam aliquando pupillam, quae die pofl
operationem vigefimo nil vitii contra¬
xerat, & fatis magna erat, dum non
amplius fafcia tegeretur oculus, fed luci
fenfim exponeretur, fenfim contrahi , &
imminui, donec pofl quatuordecim dies
penitus claufa & immobilis eflet ( tn ). An
non argui hic debet venia intempeftiue
data aperiendi oculum , & luci aerique il-

luqa

(m) v. ObC VIR

E

82

lum exponendi, tempore vbi nimis fenfi-
bilis forfan & inflammata adhuc iris erat?
Certe non nimis cito luci exponendum
effe oculum inde patet.

Claufam penitus pupillam fponte ape¬
riri, vel remedia hic aliquid profuifle
nunquam obferuaui , vt itaque vitium,
quod tolli facile nequit, cauendum fedu-
lo fit. Vnicum forfan, quod expetflari
hic potefl, auxilium expecflandum efl ab
operatione a Cei. Cheselden(w) pro-
pofita, qua inciditur coalita pupilla,
quam vero neque moleftia neque incom¬
modo, faepe vero fucceflfu carere expe¬
rientia docuit ( o ).

CAPVT

(k) v. Sharp i i Operations I. c.

(o) v. 1. c- Cei. Sharp hanc operationem
peragit ratione , quae incommoda inmio
periculofa efle videtur. Cum enim ille
cultellum, quo incidit iridem, in came¬
ram pofteriorem infigat , non poteft non
proceflfus ciliares difcindere, & cum cul¬
tellus pone iridem confpici nequeat, iri¬
dem pertundere loco incongruo. Cum
elapfo hnmore aqueo iris corrugetur, nec
tuto & bene incidi poflit, cauendum fe-
dulo efl, ne eifluat humor ille prius

quam

. . -=(7^ 8J

CAPVT IX.

Cataratta membranacea.

pauca tantum de hac cataractae fpecie,
quam femel tantum obferuafie mihi
videor, Quamuis veterum de pellicula
praeternaturali opinio merito reiici fol¬
leat, membranas tamen capfulae lentis
cryft llinae naturales opacas interdum fie¬
ri , & ita catara&am membranaceam con-
fiituere, experientia probat. Membra¬
nas capfulae folas lente cryfiallina integer¬
rima aliquando obfufeari obferuatio Jllu-
ftris Uaueri ( p ) docet , neque abfo-

nuin

quam incifa iris eft. Inde optime hic
cultello , quo catara&am extraho , vtor,
& fequenti quidem ratione Cufpidem
cultelli eodem ac in operatione catara&ae
modo, eidemque corneae loco immitto.
Hoc fa&o cultellum in anteriorem oculi
cameram propello, donec cufpis illius
centro iridis obuerfa fit, quod eufpide
cultelli pertundo, fa<5tamque aperturam
furtum deorfumque dilato , quo fa£to
cultellum retraho,

(p ) In opufc. illius patholog. pag.
Obfcrvi. III.

F 2

84

*§Jfe):

-C^-

num efi credere, aliquando folam mem
branam cryfiallinam , aliquando vitream
folam , aliquando vero vtramque mem¬
branam fimul obfufeari. Cum autem
morbus capfulae facile in lentem tranfeat,
plerumque & capfulam & lentem fimul
opacam inueniri verofimile efi. Dubia
tamen in his rebus efi experientia , neque
facile morbi natura ante operationem co-
gnofeitur. Signa hoc cataradlae genus
prodere fequentia perhibentur. Si plana,
aiba , tenuis , connexa quafi , haerensque
prope pupillam apparet opacitas , aut fi
in camera anteriori confpicitur flmfiuans
e caeruleo candida ,^fi in circumferentia
glauco tingitur colore , membranam cry¬
fiallinam opacam elfe arbitrantur* Si
vero plures lineas a pupilla difiat opaci¬
tas , & concaua in centro efi, membranam
vitream affecfiam efle iudicant* Verum
dubia funt haec , & inprimis pofierioris
huius cataradlae figna, cum , vt appa¬
reant, necefle fit, vt lens cryfiallina pel¬
lucida fit , qualis tamen in hoc cafit raro
effe videtur. Plerumque igitur non prius
'quam extrada lente cryfiallina cataradain
membranaceam adelTe Chirurgus co-
gnofeit, Interi m

85

*ure>=

Interi m aliquando primo flatim intuitu
illam cognouiffc mihi videor in fequenti
obferuatione. Die 27. Aug. 1768- iuue-
nis fartor a longo iam tempore oculorum
debilitate & frequenti inflammatione, le¬
vi tamen , laborans & claro vifu huc vs-
que gaudens, nens valde oculum con¬
tundit digito, & cum vehemens flatim
fubfequeretur dolor , oculum fafcia tegit.
Die tertio cum euanido dolore oculum
primum iterum aperit caecum fe eflfe
fentit. Me accedit die ocflauo neque
tenebras neque lucem oculo affedfo diflin-
guens. In ipfa pupilla , cuius motus
integer erat , albicans aliquod corpus hae¬
rebat, in cameram anteriorem aliquan¬
tum prominens, & membranulam refe¬
rens formae facci , coloris latflei hinc in¬
de caerulei. Cum ipfam pupillam non
penitus oppleret facculus ifle , inter illum
& marginem pupillae circulus niger ob-
feruabatur. Dolor iam nullus aderat.
An haec cataradla fuit membranacea ? An
opacitas in membrana cryflallina? Vnde
tam fubitus illius ortus in oculo leuiter
tantum inflammato? Au hoc catara$ae
genus lucis & tenebrarum flenfum femper
abolet ? F 3 An*

S6

Anterioris membranae opacitatem non
habent cur metuant illi ^ qui cataradlant
extrahunt, & fecundum noftram metho¬
dum dilacerant & defiruunt hanc mem¬
branam* Dilacerata hac membrana lens
cryfiallina prorumpit, opaca iit nec ne*
retineri enim nequit, etiam fi omnis vi¬
tii expers fit: metuendum etiam foret*
iie anteriori membrana orba & denudata

vitium fenfim contrahat, obfufcetur vel
/ 7

fitu incOngruo noceat* Si lacerata mem¬
brana cryfiallina & lente elapfa turbida
manet pupilla,- &, quae iam obferuatur*
Opacitas magis quam ante operationem a
pupilla remora effe videtur, membranam
vitream opacam effe iufia olitur fufpicio
Atque quid tunc? CeLFFRfcEiN capfulam
lentis cryfiallinae folummodoa lentis opa¬
citate vitiari, depreffa vero vel extradla
lente capfulam recuperare fenfim prifiinam
fuam pelluciditatem alferit. Dubio vero
huic euetitui quis fidet? Cei. He VER-
jiann membranulam opacam, quam
cryftallinam fuiffe putat, optimo cum
fucceffu forcipe fe extraxiffe narrat (^)*

An

(4) vid. illius i. &auk p.

I

87

An hunc fequi connenit? Vix auderem,
cum fi tenax eft membranula , qualis ple¬
rumque efle videtur, fi opaca eft, me¬
tuendum fit ne partes lacerentur, quibus-
cum cohaeret. Optime igitur me iudice
illi agunt, qui lente cryftallina elapfa,
acu acuta, ancipiti, vel cyfiitomo la
Fayi in pupillam immiflo membranam
vitream opacam repetitis puncfturis fcin-
dunt & dilacerant, vt vel fiatim deftrua-
tur , vel fenfim confumatur. Quod qui¬
dem tuto & cum fpe fucceflus fieri pofie
nullus dubito*

Raro vero obferuatur hoc catara&ae
genus, frequentius occurrit cataratfta ie-
cundaria , primum obferuata , defcripta,
dc hoc nomine infignita a Gei. Mo¬
ra n d (r) & Hoin (/). Eft illa opa¬
citas capfulae lentis cryftaiiinae nata ab
inflammatione, quae operationem ali¬
quando fequitur, dt fequenti modo fe
habet. Turbida & pallida, fi die duode¬
cimo poft operationem aperis oculum,

pupil -

(r) in Hiftoire de 1’Acad. de Sciences de
Paris. An. 1722. p. 15.

(j) vid. Mem. de Chimrg. Tom. II. p*
4*5- F 4

88

.

pupillam s quae ffatim poff operationem
pura apparuit , obfufcat opacitas , pluri¬
mum tamen plerumque differens , ab illa
opacitate, quae a lente cryffallina oritur,
id quod primo obtuitu apparet. Saepe
perperam poff depreffionem pro lente
cryffallina refurgente habetur. Frequen*
tius poff depreffionem quam extracffio*
nem hoc cataractae genus obferuari vero-
fimile eft , cum extractione lentis mem¬
brana anterior penitus deftruatur , in¬
de non niff in pofferiori, quae nullam
fere in hac operatione iniuriam patitur
oriri poffit. Depreffione autem lentis
cryffallinae vtraque membrana male mul-
«ffatur, vtraque obfufcari poteff. Saepe
vero haec opacitas fenfim cum ipfa oculi
externa inflammatione diffipatur, vel in¬
terdum aliquamdiu remanet, & lentius,
fenlim tamen penitus difparet. Vbi vero
haec tam prospere non eueniunt fas eff,
fperare , fore , vt , quidquid opaci eff,
remediis potenter foluentibus fenlim ce¬
dat, cum recens fit vitium, & partem
afficiat, quae viuidiori, quam lens cry¬
ffallina, influxu vitali gaudet. Aliquan¬
do remanens in oculo mucus lacffeus , vel

fruffu-

89

fruftulum cataractae fenfim liquefcens ob-
fnfcat pupillam & cataractam fecunda,
riam mentitur. Impune tamen hic erras.

CAPVT X.

CataraBa matura (3 immatura .

;taractam, quae colorem margaritarum
habet , <3c perfecta fua opacitate adeo
vifu priuat aegrum, vt nil nifi lucem & te¬
nebras percipiat, maturam dicunt, talem-
que femper duram effe putant. Contra
vero, quae lactei coloris et, omnem vi-
fum non tollit, vt qui illa laborant co¬
lores, & obiecta percipere adhuc poffint, im¬
maturam appellant, illamque femper mol¬
lem efle contendunt. Immo haud pauci
funt, qui cataractam fub ipfo ortu mol¬
lem & immaturam effe , fenfim vero, duin
adolefcit, duritiem & maturitatem acqui¬
rere arbitrantur. Probant autem notrae
obferuationes, aetatem cataractae ad illius
duritiem parum immo nil adferre, <5c
falli eos, qui cataractae duritiem cum il¬
lius aetate increfcerc putant. Cataractam

F 5 enim

9<>

enim vidi decem annorum (/•) adeo mol¬
lem, vt fub tranfitu per pupillam gelati-
nae indar figuram mutaret, dum alia duo¬
rum annorum ( u ) penitus dura eflet. Im-
ino quod dolendum efi, ne colori quidem
cataradae feinper credendum efi. Vidi
cataractam margaritarum colore, qui ma¬
turitatem prodere creditur, praeditam tain
mollem, vt tranfiens per pupillam figu¬
ram mutaret («*), cum alia ladeum colo¬
rem, immaturitatis fignum, prae fe fe-
rehs tam dura effet, vt digitis iterum ite-
rutnque contredata figuram non omnino
mutaret. Neque minus falluntur ii, qui
putant cataradae duritiem cum illius opa¬
citate fe/nper augeri, ita vt, quo magis
perdit peiluciditatein , eo magis indurefcat
lens cryfiallina. Feminae, quae vtriusque
oculi catarada laborabat incipiente Sc
jnfinr fumi pone pupillam apparente, 6c
itaque non folutn colores fed etiam obieda
paullulum adhuc dignofcebat, cataradam
extraxi perfede duram (j/).

(*) vid. Ob f. L
(«) vid. Obf. IV.

(*) vid. Obf. vr.

(y) vid. obf. IX,

Apparet

91

Apparet quantis difficultatibus obnoxii
fint illi, qui deprimunt catara&am' , &
faepe illam, quam optimis maturitatis ffi-
gnis praeditam effe putant , mollem re-
periunt & ad deprelllonem ineptam,
aliam vero, quae commode deprimi pos-
fet, non deprimunt ladleum illius colo¬
rem vel alia mala ligna metuentes. Sper*
nunt has difficultates , qui extfahunt cata-
radtam, cum matura aeque ac immatura
commode extrahi poffit. Attamen , ne
hic etiam aliquid diffimulemus , fatendum '
eft, eas quidem cataradlas , quae tantae
mollitiei lunt, vt quali liquidam gelati-
nam referant, facillimo negotio extrahi,
cum incifa membrana cryftallina fponte
flati m exftillet quali & exprimantur, vt
Itaque hic non omnino oculi compreffio-
ne opus fit , immo fub ipfo exitu pu¬
pilla parum dilatetur , maleque adfi-
ciatur : illas autem catara6las immaturas,
quarum fubftantia cafeo molli fimilis efl,
plus negotii Chirurgo creare, cum inte¬
grae plerumque non prodeant , 6c frufiu-
la faepe in oculo relinquant , cochleari
Da vi Et is extrahenda, quod line in¬
commodo non fit (z). Lentem quoque

cryfiah

(2) de quo fuperius iam diduiu»

9*

«W®:

-<*M&

cryliallinam nondum penitus induratam
iniignis plerumque magnitudinis elfe, &
pupillam, dum illam tranfit, male mul¬
care, vtque tranfeat fortius comprimi
oculum cum periculo prolapfus humoris
vitrei debere obferuabis. Leuia tamen
faepe funt haec incommoda , & plerum¬
que vero periculo vacua.

Notandum elfe videtur lentem cryflal-
linam non femper eum colorem habere,
quem prodit, bis enim vidi (a) catara-
dam margaritarum, dum in oculo effet,
colore praeditam ex oculo elapfam pro¬
funde flauam elle. Obferuatu quoque
dignum eft , omnes fere, quas extraxi,
cataradlas nucleum quali lentiformem in
centro habuiffe, reliquam lentis fubflan-
tiam duritie & coloris obfcuritate fuperan-
tem. Idem obferuauit CeL Hevermann
(^J, immo lapideum illum nucleum ali¬
quando reperit Cei. St. Yves (e). An

con-

( a > vid. Obf. L
ijb) 1. c. p. 165.

(0 ln Maladies des yeux p.m. 251. Immo
totam lentem cryftallinam lapideam vel
ofleam aliquando reperiri docet ob-

ferua-

93

concludi inde poteft, indurationem &
opacitatem lentis cryflallinae in centro il¬
lius incipere? Plerumque tamen lub ortu
cataractae aequalis vbique opacitas pupil¬
lam obfcurat.

Legem condiderunt Chirurgi (d) , quae
verat inflituere operationem, nifi vterque
oculus cataracta laboret $ oculus enim in
quo fectio peracta eft, non refpondet in¬
tegro vifus acie, vt inde vnus oculus vitri
conuexivfum, alter non requirat, & ae¬
ger vno oculo non eodem modo vti pos*

fit

feruatio Cei. Casten Ronnow v.
Tai om en ben - eller ftenakting Starr,
vid hela omkretfen of Uvea faft- vuxen,
fomlyckligen blifvit med nalennedtrycktj
Hallet Far Kongl. Vetenskaps - Acade-
mien, vid. Praefidii Nedlaggande , Deri
20 April £768. Contra quem iniurius
quidam Anonymns icripfit : Doutes que
la cataracte dont Mr. Ronnow fait
mention dans fon difcours prononce d
1’Academie royale des Sciences aye ete
ofleufe ou pierreufe Dubia omnino eft
haec obferuatio , & male defcripta , pe¬
ius tamen refutata.

(*/) vid. Warnrri Cafes of Surgery p*

61.

fit ac altero. Vim huius legis varia in¬
fringere videntur. Pauci reperiuntur,
qui vno oculo cataracta occoecati non et¬
iam alterius oculi debilitate laborent , vi¬
tri conuexi vfum requirente, vt pofi ope¬
rationem vitri talis vius vtrumque oculum
egregie iuuet. Mirus etiam inter vtrum¬
que oculum obleniatur confenfus , quo
fit, vt, qui vnum oculum afficit morbus,
ad alterum plerumque fenfim tranfeaf,
vnde obferuabis , vtrumque faepe oculum
cataradla occoecari, eos vero, quibus
vno oculo occoecato alterius vfus integer
fuperefi , iure metuere, ne etiam hic pe¬
reat (e). An cum CeL Hevermann (/)
caufla huius rei in eo quaerenda efi,
quod vno oculo obfufcato alter fuperfies,
dum folus videt, fortiori irritatione plus
afficiatur, quam ante , & frequentiori
vfu fenfim debilitetur, & obfcuretur ? Ve¬
rum quidem efi claufo vno oculo alterius
pupillam dilatari, & plus lucis admittere,
aperto iterum conftringi. Immo vidi fe¬
minam vnius oculi amaurofi laborantem,

cuius

(5) vid. Obf. I. Ii. aliasque.

(/> vid. illius Skroerfungett i. 23anb. p»
265.

95

cuius alterum oculum integrum hucusque,
catara&a fenfim perdidit; & virum vno
oculo leucomate laborantem, altero ocu¬
lo amaurofi fenfim occoecari. Catara-
dam extraxi viro, qui vno oculo ante
operationem integro fere adhuc gaudens,
cum operatione fadla alterum 1 oculum
fafcia per aliquot hebdomades perpetuo
deligatum haberet, valde de imminuta in¬
tegri hucusque oculi videndi facultate que¬
rebatur, immo inlpedo hoc oculo repe-
ri fenfibilem pupillae opacitatem, quae
ante operationem non adfuerat.

Atque haec quidem Hevermanni
fententiam confirmare viderentur, nifi
eadem faepe obferuarentur in aliis oculo¬
rum vitiis, quae hanc opinionem non ad¬
mittunt. Vidi e. g. feminam, cuius fi-
niftri oculi corneae partem inferiorem
macula obfufcabat alba, quae altero vero
oculo integerrimo vtebatur, donec poft
fex annos in hoc etiam macula colore fi¬
gura locoque priori fimillima orta fit; ita
vt forfan illum confenfum , feu praefen-
tiam prioris pro fola pofterioris cataractae
caufla habeas. Qualiscunque vero fit

caufla,

. /

g6 '■

cauda , quaedio iam oritur , an non ca¬
veri podit ia&ura integri Oculi tempedi-
ve extrahendo cataracdam prioris? Hoc
quidem adfirmare videtur obferuatio me¬
moratu digniffima Cei. Y v e s i i (^)
de homine , cuius vnus oculus glo¬
bulo plumbeo vulneratus fenfim catarada
obfufcatus fuit, alter vero, quanquam
nil omnino iniuriae pafliis edet, fponte
vifum fenlim perdidit. Cum vero opera¬
tione catara&a prioris oculi cum fucceflu
fublata edet , vifus alterius pod aliquod
tempus fponte rediit (b). Sane haec
omnia probant cataraClam quo citius eo
melius extrahi, & dc faepeforfan caneri,
ne alter oculus fenlim quoque vitium con¬
trahat. Atque hic quidem apparet prae¬
rogatura nodrae operationis, qua omni
tempore catarada extrahi, & dc alterius

oculi

(g) 1. c. p. m. 261.

( h ) vnius oculi vitium faepe alterius oculi
jadtiratn parere praeter aiias plures do¬
cet etiam obferuatio Cei. Eschenbachh,
qui hominem narrat vnius oculi leucoma¬
te laborantem fenlim alterius oculi vfuin
ortu amaurofeos & catara&a-e amififle.
vid. illius Obferv. Chir, Anat. med, ra¬
riora. Obf. V. p. 32.

=<y®t

97

oculi iadura tempeftiue caneri potefi, cmn
illi, qui deprimunt cataradam, differre
faepe cogantur operationem, donec cata¬
rada maturitatem acquirat , quam dum
expedas, (& diu aliquando expedare der
bes) integri oculi iadura laepe fit.

Altera adhuc ratio vetat differri opera¬
tionem., donec alter oculus etiam catara-
da occoecatus fit. Scilicet prior catara-
da ad operationem iam apta, fenfim, dum
pofierioris ortum vei maturitatem expe¬
das, ita mutari potefi, vt deprimi dein
vei non omnino poffit, vel non v fine in-
Rgni difficultate, qua caruiffet operatio
tempeRiue infiituta.

Lente plerumque catarada oritur, &
ad perfedain opacitatem increfcit. Vidi
tamen Venatorem per multos iam annos
vno oculo catarada occoecatuiii, altero
vero integro hucusque gaudentem, qui
fubito & vno die huius quoque oculi
vfum podagra retropulfa amifit. In-
fpedo hoc poR aliquot dies oculo, inue-
ni cataradam pulcerrimo margaritarum
colore praeditam , atque vno itaque die
' \ G ortam

9$

ortam maturamque (#). Haereditaria
quaedam labes cauffa eataradae aliquando
effe videtur. Tres vidi infantes fanis ce¬
terum parentibus ortos, qui fub initio ter¬
tii aetatis anni iinguli catarada vifum per¬
diderunt.

Chirurgum noni mihi amiciflimum,
qui cataradam poft validam oculi contu-
fionem natam extrahens , fub iterata ocu¬
li compreflione tandem corpus aliquod
album^ tenax, opacum extraxit, quod
faecum referebat , in quo humor ladeus
reperiebatur. An hoc fuit lens cryftalli-
na, cuius externa fuperficies tenax inter¬
nam lentis fubftantiam liquatam , quaH
faccus liquorem continuit? An catarada
haec cyfiica appellari potefl ?

(?) Similem cafum deferibit Cei Escmen-
iach in Obf« p. 43.

\

CAPVT

^fe)-

99)

CAPVT XI.

Symptomatum , <^z£ operationem
fequuntur y medela .

*TVmidiiun tantum operis abfoluit, qui
bene peregit operationem ; peragenda
enim reflat altera negotii pars, priori ne-
qfle neceilltate neque difficultate inferior ;
1'cilicet fymptomatum , quae operatio¬
nem fequuntur, medela, cuius negletflui
frequentia infortunia debentur. Prima¬
rium , quod hanc operationem fequitur,
fymptoma efl oculi inflammatio, quae,
fi grauis efl, non raro vifum operatione
reflitutum iterum tollit, mediocris etiam
imminuit, & difficulter difeutitur, vt ita¬
que de cauenda potius quam curanda
Ophthalmia cogitari hic fas fit. Plurimi,
quibus noflram methodum carpendi ani¬
mus efl, Ophthalmiae operationem fe-
quends grauitatem valde imminuere huius
operationis laudes falfo afferunt, cum il¬
las augeat potius faepifllme omnium fym-
ptomatum, dolorisque, quem plerique

G 2 aegri

100

aegri fub operatione vix fentiunt, lenitas*
Grauia vero, fi quae fequuntur, fympto-
mata Chirurgo plerumque tribuenda funt,
qufivel cauere illa, vel cito tollere nefcit,
vel aegros mali corporis habitus ad ope¬
rationem admittit, vel opus rudi manu
peragit.

Omnia fere fymptomata, quae poft
hanc operationem oriuntur , genus neruo-
fum ftricfluris tenfionibusque affe&um es-
fe indicare videntur. Ita infigriis faepe
fiatim pofl: operationem oritur languor,
trifiitia, anxietas , * vomitus , adficiuntur
aegri doloribus colicis tenfionibus mole-
fiis in variis corporis partibus , concuti¬
untur horripilationibus, oculus fub fafcia
aegro inuito violenter agitatur. Abdo¬
minis inflatione & aluo obflrutfla primis
pofl operationem diebus plerumque aegri
laborant, vt non raro remedii cuiusdam
purgantis fecundo pofl: operationem die
fumta dofis effecftu careat , quae ante ope¬
rationem exhibita compluries aegrum pur-
gauit. Inter has affecti generis neruofi
turbas tenfiones & flri(fturas mirum non
efl, aequalem languinis circuitum turbari,
Jmmores modo cum impetu in partes irru¬
ere,

. <S^§h? ' ioi

ere, modo lentius moueri, febriculam &
inflammationem oriri. Febricula, quae
oritur, fere femper inflammationem ocu¬
li praecedit, ita vt illam non ab inflam¬
matione fed potius inflammationem a fe¬
bricula oriri dixeris, inprimis cum mitiori
huic vel vehementiori plerumque fubfe-
quens inflammatio relpondeat mitior vel
vehementior. Nocflu plerumque aegrum
corripit febricula, .& prima iiotfle leuis,
fecunda paullo vehementior, tertia infl-
gnis efl cukn dolore oculi, calore & an¬
xietate. Et fle quidem non nifl pofl ter¬
tium febris paroxyfmum apparet inflam¬
matio oculi. Aliquando primam flatim
febriculam vehemens fequitur oculi dolor.
Sed haec tamen vario modo contingunt,
& magni momenti non funt. Certe quo
plura & grauiora affetfli generis neruofl
figna flatim pofl operationem apparent,
eo vehementiorein febrem & oculi in¬
flammationem plerumque lequi obferuas-
fe mihi videor, vt itaque, qui hanc fe¬
brem & inflammationem praeuertere vult,
has neruorum turbas cauere, vel cito tol¬
lere debeat,

G j Neque

103 XPJf*)' 11 ,

Neque fane caufTae, quibus adeo irri¬
tatur neruofum fydema latent, cum metu
perfundatur aeger, anxius de dubio ope¬
rationis fuccedfu , & fic faepe aliquot an¬
te operationem dies vario animi affe&u
agitetur, increfcente fenfim quo magis ap¬
propinquat tempus operationis , cui fe
fubmittunt pallidi tremuli, cum tanta iae-
pe animi perturbatione , vt viderim bis in
lypothymiam pronum fui (Te aegrum , im-
mo feminam fciam, fub operatione ani¬
mam efflaffe. Neque minoris momenti
ed dolor, qui vix ab operatione chirur¬
gica abed, & grauiter femper multdat
fydema neruofum, in hac tamen opera¬
tione, cum initis fatis fit, argui nequit*
Conflans inde obferuatio me docuit illos
imprjkhis grauia pod operationem fym-
ptomata experiri, qui valde fenfibilis, te¬
nerae & irritabilis drudlurae, pallidi <$C
meticuloli funt, eo plus femper fpei ad¬
ede, quo intrepidior aeger, eo minus,
quo meticulofior ed. Plerumque inde
grauiora fymptomata nafei vidi in femi¬
nis , quam viris ( k ). Tantum abed , vt
corpora drieda robuda , quae imprimis

ad

(j!t) Vc Obfervatlones annexas,

^ftesg" 11 "£-■ ic§

ad inflammationes prona efle dicuntur»
grauem inflammationem experiantur, 'vt
in illis plerumque mitior obferuetur , cum
contra pallidis , {anguine tenui acri prae¬
ditis , plerumque grauifljma immineant
fymptomata. Feminae extraxi cataradlam,
quae animi corporisque robore virum re¬
ferens , fpirituoforum liquorum potui val¬
de dedita, faciem rubris puftulis obfitam
habens, per nouem annos menflbus fup-
preflis laborans , & fic fummum grauiffi-
mae inflammationis periculum incurrere
vifa ne minimam quidem poft operatio¬
nem experta efl ophthalmiam. Vix ad
operationem admitti debent , qui frequen¬
ti capitis dolori , inflammationi oculorum
menflum nimio fluxui obnoxii funt, at¬
que vt breuis fim , illos experientia docet,
optime operationem ferre , quorum cor¬
pus vegetum <Sc robuftum , fanguis bene
compadhis, fyflenia neruofum minus ad
orgasmum pronum; minus ferre, qui
contrarii funt corporis habitus. Caneat
igitur, qui famae fuae boni que fucceffos
ftudiofus efl, ne in tali corpore opera*
tionem hanc fufcipiat.

G 4 Cauefc

i

i©4 G^r»

Cauet haec fymptomata, qui ante ope¬
rationem blandam reddit humorum cra-
fin , blandum illorum circuitum, & mo¬
bilitatem ienfibilitatemque totius corporis
ad fpafmos proni imminuit , poft opera¬
tionem vero flriduras turbasque generis
ncruofi tempefliue laxat, & lopit. Ve¬
nae fedio, quae impetum (anguinis in
oculum irruentis infringit, vbi requiritur,
nunquam fine noxa omittitur. Inde
vnuin alterumque ante operationem diem
illam inftituo, & pro neceflitate pofl ope¬
rationem repeto. Noces vero, inuno
parum abefl quin dicam, auges totius
corporis turbas , & inflammationem oculi,
certe protrahis illius curam , ll venam fe-
cas pallidis, languidis, valde fenfibilibus,
quos roborare potius, quam debilitare
conuenit.

Inprimis autem primarum viarum ratio
fedulovhabenda efl, quarum inquinamen¬
ta irritatione, quampariunt, generis ner- <
vofi turbas, & inflammationis periculum
magnopere augent : itnrao his folis vehe¬
mentes oculi inflammationes aliquando
deberi iterum iterumque obferuaui. Pur¬
gari inde hae viae femper ante operatio¬
nem

|*SYe). :.rr— =(gj^ 105

nem debent , neque poft operationem il¬
larum cura negligi debet. P Fertun que
enim , inprimis meticuloiis <5c anxiis lub
operatione aegris, tertio vel quarto poli
operationem die , primas vias , quanquam
feduio ante purgatas, lponte iterum in¬
quinari , cum fapore oris amaro , lingua
fordida, omniumque fymptomatum exa¬
cerbatione, & inprimis inflammationis
incremento obferuabis. Biliofam hanc
corruptionem vix nafci vidi, nifi praeces-
ierint iniignes aftedli generis neruofi tur¬
bae, inde cauet illam, qui has cauet, vix-
que inflammationis periculum auertet, vel
fuperabit, qui fordibus his cito remonen¬
dis non fludet. Eo maius vero ab illis
periculum metuendum eft, cum hoc tem¬
pore plerumque obflrutflio alui pertinax
fit. Lenia purgantia, largus fpiritus vi-
trioli vfus , vel , fi haec non ftifRciunt, le¬
ne vomitorium magnum doloris & inflam¬
mationis lenimen adferre obferuaui. Se¬
cundo igitur vel tertio pofl operationem
die , horum medicamentorum vfus raro
omittendus efl, boni vero ominis efl, fi
hoc die aluus facile foluitur , vel lordes
primarum viarum non omnino apparent.

G 5 Obfer-

|06

Obfenraui aliquando (/), in aegro ad
quintum pofl: operationem diem ocqli do¬
lore & inflammatione penitus libero,
omnium rerum tam bene hucusque gefta-
rum faciem fexta pofl operationem node
fubito mutatam efle , ita vt febre <3c dolo¬
re oculorum valde excruciatus aeger fo-
mno penitus caruerit. Obfiluerunt mahe
liaec fymptomata, verfus nodem vero
recruduerunt , cum maiori vehementia,
oculorum inflgni inflammatione, appeti¬
tu proflrato , & fapore oris amaro & nau-
feofo. I11 cauflam horum fymptoinatum
inquirens reperi , terrori vehementi , quo
aeger incendio in vrbe oborto perculfus
fuit, tribuenda illa efle. Euanuerunt au¬
tem illa pofl largum fpiritus vitrioli vfum,
ita vt pofl aliquot dies abitum aeger pa¬
raret. Ita faepe plures aliae Ophthalmiae
latentes in praecordiis fordes cauflas agno-
fcunt , vt , qui harum rationem non ha¬
bet, imflra falutem expedat ab aliorum
medicamentorum virtute.

Aliquot ante operationem dies, vt fen-
libilitatem 6c irritabilitatem totius corpo¬
ris

ID via. obf. in.

t

107

ris i in mi nuam , aquofam , vegetabilem
diaetam aegros feruare , carnes , vina,
aromata, hmnores exaefhiantia fugere iu-
beo, balnea pedum , immo clyfterum
emollientium vfum bis vel ter repetitum
fuadeo , bis ante operationem olei amyg¬
dalarum dulcium , quod aluum laxat, to¬
tum corpus mollit, tenfiones & (trituras
canet, vncias aliquot exhibeo. Statim
pofl: operationem huius olei , vti Sc pedi-
limiorum <Sc clyfmatum vfum repeto, ve-
fperi vero granulum opii fumi fuadeo.
Dici vix poteft, quantum falubritatis in fe
habeat methodus haec , non folum in hac,
fed omnibus aliis operationibus iterumque
commendanda

Oculuin

( nt ) Vidi Cei. le Cat poft operationem,
qua calculus e vefica extrahitur, aegros
Tuos femicupio immittere, & conftanti
operationum fuarum fucceflfu frui. Cei.
Moreav Nofocomii parifienfis, quod
Hotel - Dieu vocatur , Chirurgus prima¬
rius aegris , quibus fecundum fuam me¬
thodum calculum extrahit, ftatim poft
operationem totum abdomen blandis
oleofts emollientibus iterato fouet , &

pauciffimos operatione perire experitur.

In

i©8 *§ ^========<2#§k

Oculum elapfa lente cryAallina , & co¬
gnita pupillae claritate claudo, & fafcia
teao. Maximi momenti eft confilium,
ante ocdauum immo duodecimum pofl:
operationem diem oculum non iterum
aperiendi, cum hoc tempore lucis valde
impatiens oculus iit, luminisque <5c aeris

atta&uin

In vulneribus fclopeto infli£lis , quae
neruos totius corporis commotione &
terrore , quo aeger , dum vulneratur,
percutitur, peiliine adfieiunt, emollien-
t i (limis pbuolui partem vulneratam, im-
nio aquae tepidae immitti pedes , totum¬
que abdomen femicupio immergi B o v-
cher iubet , horumqtie remediorum
egregium & fucceffu plenum vfum obfer-
vationibus probat, in Memoires de Chi-
rurg. de Paris: Tom. V. p. 300. Edit,
g. Methodo huic, quae ftricluras ten-
fionesque partium cauendo, vel tollendo,
plurima poft operationes chirurgicas ori-
vnda pcdima mala cauet , vel tollit,
frequentes , quibus gauifus eft , per
longam annorum feriem fucceffus fe debere
fatetur, Cei. ille & peritidimus Chirur¬
gus le Dhan vid, illius OperationsCap.
de Lithotomia. Carent his bonae fpei
fulcris , qui circumforaneorum curae ma-
nibusque fe fubmittunt, quorum mos eflt
operatione pera£la fe fubducendi, & quae
peragenda reliant, naturae relinquendi.

- . 109

attacfhun fine crefcentis inflammationis
periculo non ferat. Neque male aegro
confides, fi fafcicnn, qua obtegitur ocu¬
lus, non nifi in loco obfcuro foluis, fiqui-
dem claufis etiam palpebris viuidam lu¬
cem aegris valde moleftam efle experien¬
tia docet. Certe valde leinper inflamma¬
tionem oculi, omniaque, quae metuenda
funt, pericula augere, intempefiiuam &
frequentem palpebrarum didudlionem ex¬
pertus allero. Si aperis oculum, caute
nec vi conglutinatas tunc temporis ple¬
rumque palpebras diuellas , ne corneae
viilnufculum firmiter forfan nondum coa¬
litum dirumpas , cum nono humoris
aquei , immo vitrei & ipfius iridis prola-
pfu ; femper quoque hoc in loco obfcuro
fiat, ne infueta lux oculum feriat & ir¬
ritet.*

Accidit tamen aliquando , vt fiimmus
oculi dolor, metum hypopii , vel prola-
pfus humoris vitrei aut iridis incutiens ci¬
tius aliquando oculum aperiri, & quid
metuendum vel agendum fit disquiri iu-
beat. Haud vero femper dolori oculi cre¬
dendum eflj vidi enim vehementiflimas
oculi inflammationes cum mediocri dolo¬
re.

no K§^£)=s=£-.-'.' ■ ■

re, Sc contra validiflimum dolorem cuin
mediocri rubore & tuinore oculi coniun-
dhim aliquando efTe* In initio inflamma¬
tionis fumntus plerumque dolor efl, fen-
lim ille remittit , quanquam rubor & tu¬
mor oculi non remittat , iipmo aliquando
increfcat. Nocflu quoque plerumque in-
crefcere dolorem, inter diu penitus filere,
certe remittere , quanquam eadem fit no¬
de dieque tumoris Sc ruboris vehementia
faepe obferuabis. Tertia poft operatio¬
nem node plerumque oritur dolor oculi
Sc inflammatio s aliquando tamen iatn fe¬
cunda , iiiimo prima 5 quid ? quod vide¬
rim odaua poA operationem hora fum-
mam oculi inflammationem inter vehe¬
mentia generis neruoii adfedi fymptomi-
ta iam ortam eJOfe* Attamen etiam fexto
vel feptimo poft operationem die omne
inflammationis periculum nondum abefle
fcias. Vidi enim aegros ad quintum &iepti-
tinuim vsque pofl operationem diem omni
dolore Sc inflammatione oculi liberos fe¬
ptimo die dolore Sc inflammatione oculi
infigni correptos efle («). Caue igitur
ne , dum omnia in tuto effe putas , reme¬
diorum

(») vid. Obf VIII. & IX,

III

diorum folubriuiu vfum & neceflnrias di¬
aetae regulas negligendo periculum incur**
ra§. quod iam abefle putas.

Statim poft operationem oculum obte-.
gofpleniolofpiritus vini 6c aquae fontanae
aequali portione madido, quod frigidiu-
fcule &, ter omni die impono. Quarto
poft operationem die fpleniolum , quo
oculus tegitur, humedo liquore vegeto
minerali Govlardi egregio in omni
oculorum inflammatione remedio. Ma- >
le agunt, qui oculum emplaflro tegunt,
quod humiditatem aliquot pofl operatio¬
nem diebus copiofe femper ex oculo efflu¬
entem arcet , vt quali in balneo haereat
oculus relaxetur & irritetur. Melius fa-
fcia obtegitur oculus , quae tamen neque
nimis laxe circumdare caput, neque ni¬
mis conflringi debet: laxa enim nimis fa¬
cile node inprimis dilabitur, nimis con-
ftrida vero corneam , quae inter omnes
oculi partes plurimum prominet, infigni
cum periculo comprimit.

Cum difficile iit, vtrumque errorem
euitare, Cei./ Demovrs (o) lingula¬
rem

(0) vid. Journal de Vander Monde, Tont,
i6. An, 17620 p. 58,

112

rem quandam machinam inuenit , quam
fequenti ratione parat Oculo aegri clau-
fo ante operationem circumfundit gypfiun
aqua folutum, quod cum iiccatum indu¬
ruit formam oculi externam impreffam
habet, & pofl operationem oculo imponi¬
tur. Cum vero gvplea haec machina
oculo adhibita duritie & pondere oculo
moleliafit, eam Cl. Demovrs ex ce¬
ra parat , quae mollior & flexilior minus
oculum laedit. Et hac quidem machina
oculo adplicata non folatn corneam, fed
totam oculi bulbi exteriorem par¬
tem , quam excauata compledlitur , ae¬
quali & blanda vi premi ille putat. Ego
vero puto cereas gypfeasque has machinas
male mulclare, premere vel irritare ocu¬
lum, cumque illarum fortior vel mitior
preffio ad oculum pendeat a £ifcia , qua
•illae continentur, magis vel minus con-
ifridla , illarum vfum nullius omnino vti-
1 itatis effe arbitror. Optime claufls pal¬
pebris omnes exteriias oculi cauitates. re¬
ples linteis carptis mollioribus, his fple-
niolum, huic fafciam imponis, & fle
quidem vbique molliter & blande oculus
comprimitur. Immo ne hoc quidem ap¬
paratu

paratu femper opus efi , iufficit enim ocu¬
lis imponi ipienia quadrangularia, larga,
quadruplicia, quae fafcia firmantur. Ca¬
vendum tamen iedulo efi , ne fafcia nimis
confirida, vel fplenia in plicas corrugata
oculum premant.

Vulnuiculum corneae tertio plerumque
die coalefcit, quo tempore, qui primis
diebus ex oculo defiillauit , humor aqueus
non amplius defiillat. Albidum plerum¬
que primum apparet vulnufculum, tumi¬
dum & deforme ; fenfitn vero , fi dex¬
tere incifio fada efi, ita mutatur, vt ra¬
ro vefiigium relinquat. Exulcerari il¬
lud aliquando, firnt qui referunt; ego
Vero nunquam obferuaui , neque vnquam
obferuari puto, nifi forfan in aegris val¬
de cacochymicis , qui ab operatione ar¬
cendi funt.

Ortam inflammationem egregie diili-
pat vfus emplafirorum veficatoriorum.
Inprimis illa profunt , fi magna funt, &
loco, qui ab oculo affedo non nimis di-
fiat, applicantur, lique exulceratio, quam
pariant, diu protrahitur. Inde nuchae,
loco , qui pone aures efi , immo iplis
temporibus impono haec emplaftra, ma¬
li num

I

114 -

niun maiorem aliquando aequantia. Mi¬
nus expedandum efl auxilii a medica¬
mentis purgantibus, inprimis in pallidis
& debilibus aegris, quos faepe magis iu-
vat cortex peruuianus , a duodecimo poft
operationem die exhibitus , nifi forfan
fordes primarum viarum , vel alui obflru-
dio remedium purgans requirant.

Simulatque valida oritur oculi inflam¬
matio, aegri faepe lucem, quam claufis
palpebris ante perceperunt , non amplius
percipiunt, triftesque fpem vifus rectipe-
randi abiicinnt. Caufla huius phaenome¬
ni haeret vel in pupilla, quae fub valida
inflammatione plerumque valde conflrin-
gitur, i mino clauditur; vel cornea etiam
accufanda efl nubeculofa tunc temporis
plerumque & turbida. Frada inflamma-
' tionis vi plerumque fenfim redit lucis fen-
fus , dilatatur , priflinamque figuram fen-
fiin recuperat iris, priftinam pelluciditatem
cornea. Raro corneae maculas relinquit
inflammatio, claulam iridem manfiflenon
nifi femel obferuaui. Aliquando vero
tam turbida fub vehementi inflammatione,
pallida & nubeculofa cornea, fi die oda-
vo vel duodecimo poft operationem ocu-

11$

lum infpicis, apparet, vt pupillam vix
eognofcas, & aeger vel non omnino, vel
parum videat. Vidi vero aliquoties fub
vfu veficatoriorum rediifle corneae clarita¬
tem fpe & expetflatione maiorem. Si
nimis diu durat inflammatio, argui inter¬
dum potefl protratfla oculi deligatio , qua
ille quali in balneo tepido tenetur, & per*
petuo fotu relaxatur, vnde inflammatio
protrahitur. Aperiendus hic oculus eft,
frigidiufcula aqua eluendus, nec tepide
deligandus. Egregie hic aliquando cor¬
tex peruuianus inflammationis reliquias
diflipat, & debilem viium corroborat.
Aliquando diu fatis pofl operationem
fymptomata quaedam remanent, quae per
interualla filent, certis vero temporibus
redeunt , more morborum intermitten¬
tium. Ita dolor , oculum tamen minui
quam fupereilia corripiens, & cum illo
calor naturali maior, pulfus iufto cele¬
rior , corporisque inquietudo aegrutn
certo diei tempore afficiunt , pofl aliquot
horas tamen iterum euanefcunt. Talia
plerumque in debilibus inprimis & fen-
fibilibus aegris obfertiantur, & vfui cor¬
ticis peruuiani cito fatis plerumque ce¬
ti 2 dant

n6 \—s=s-=&fa

dunt (p). Plerumque diu fatis poft
inflammationem diflipatam tanta oculi re¬
manet fenflbilitas , vt lucem vix ferant ae¬
gri, parum vel confufe videant in loco
lucido, melius in obfcuriori. Inde ali¬
quamdiu in loco obfcuriori verfenttir ae¬
gri , vel oculum peplo tegant , vt fenflm
admittatur lux ad oculum , fenflm illi ad-
fuefcat oculus.

CAPVT XII.

Hyp opium.

Jnter haec artis auxilia bene adminiftrata
raro hanc operationem fequitur hypo-
pium, fique fequitur, periculum, quod
adfert, tantum non efl, vt omnem fpem
recuperandi vifum extinguat, modo tem-
pefliuum & dexterum auxilium feratur.
Annunciant ortum hypopii dolorum vehe-
inentioru/n remiflio , albus pone corneam
color, & fenfus preflionis in oculo fen¬
flm mpleftiflimus. Pus vel in camera
oculi anteriori, vej in pofteriori haeret,
\ ibi

(p) vid. obf, IX.

ibi hypopiuin , hic empyefis vocatur mor¬
bus a Mavcharto, quamuis vera in¬
ter vtrumque morbum differentia non fit.
Quo citius puri exitum ex oculo paras,
eo minus periculi ab illo metuendum eff.
Vt pus ex camera oculi pofleriori emittat
Mavchartvs ipfam hanc cameram
perforat eodem fere loco, quo acum,
qua catara&a deprimitur, quidam in ocu¬
lum infigunt. Cum autem perforari hoc
loco camera poflerior nequeat fine pro-
cefluum ciliarium, imrao vix fine iridis
laefione , male oculum hoc loco pertun¬
di patet. Cum perforato hoc loco pus,
quod plerumque fpifliim valde Si tenax
eff, non effluat e vulnufculo, fiat i m ple¬
rumque collabente, fuadet Mavchartvs
oculum pertundere acu triquetra, illius-
que extraho clauo tubulum , vt pateat
via , Si pus libere exeat , aliquamdiu re¬
linquere. Relinqui vero nequit fine ve¬
hementi oculi irritatione.

Cum itaque pus in camera oculi pofie-
riori haerens, per pupillam cameram an¬
teriorem facile intret , atque incifa itaque
cornea ex vtraque oculi camera elabatur,

H 3 feni-

n8

*^rr=T— . rj&fei

femper pus , in quacunque camera oculi
id haereat, per corneam incifam extrahi
ex oculo debet, St fine omni periculo
potefi. Optime corneae inciditur pars in¬
ferior, quae operatione, qua catara&a
extrahitur, pertunditur, & quidem ipfo
illo cultello, quo in extrahenda cataradla
vtimur: vt itaque varium illud infirumen-
torum gentis , in hunc fcopum a Mav-
charto aliisque inuentorum fuperflu-
um fit. Immo lanceola , modo nimis
tenera non fit , commode vti poteris. Si
poft operationem cataradae oritur hypo-
pium nouo vuhnifculo corneam aperiri
opus non efi , cum fufficiat vulnufctiluiR
corneae iam inflictum, St forfan parum¬
per conglutinatum diduci iterum cufpide
cultelli, quod facili plerumque negotio
fit. - • ;

Vt pus , qtlod tenax St fpifium plerum¬
que efi;, libere exeat, necefTe efi , vt via,
qua exire ex oculo debet, fatis pateat.
Inde non fiifficit paruo vulnufculo perfo¬
rari Icorneam. Neque tamen fada cor¬
neae incifione omne , ,qijiod oculo inefi,
pus fiatim St fimul exit , fed quia valde
fpiffum efi, guttatim St fenfim prodit. Cei.

Mav-

n9'

Mav charTvs quidem aliique, vt o-
mne fimul eliminetur, fi non fponte, vel
ad lenem oculi comprefiionem exit, ex-
fugi illud , vel inietfio in oculum liquore
folui & elui , vel cochleari educi iubent.
Cum vero neutrum fine periculo & mole-
fiia fieri pofilt, cumque non omnino opus
fit, vt omne pus fiatim & firnnl elimine¬
tur, rem fequenti modo perago. Fadla cor¬
neae incifione guttula puris cum pauxillo
humoris aquei fponte plerumque fiatim
prodit, qua elapfa oculum confefiim obtego
fpleniolo liquore vegeto - minerali G o V-
lardi madido , parum follicitus , quan¬
tum puris remaneat in oculo, quantum-
ve exierit. Quando pofi fex horas ocu¬
lum iterum aperio , pauxillum puris,
quod fponte iterum exiit, linteolo plerum¬
que adhaeret, fi vero non adhaeret , leui-
ter iterum vulnufculum conglutinatum
cufpide cultelli diduco, quo fatfio fponte
plerumque iterum puris guttula prodit.
Et fic quidem, dum altero quoque die
vulnufculum diducis , & exitum puri libe-*
rum feruas , fponte & fenfim omne pus
humore aqueo perpetuo defiillante elui¬
tur , vt pofi duas plerumque dies purilfi-

H 4 > ina

126

.

ma appareat pupilla, aegro vifuip inte¬
grum recuperante.

Nulla itaque vi atque irritatione hic
opus eft, omnia blande ac bene hoc mo¬
do peraguntur. Bis hac methodo aegris,
quibus camera anterior <3c pofterior oculi
pure pleniBlrna erat, tam profpero cum
cuefttu pus ex oculo extraxi, vt quarto
poft operationem die nil omnino puris in
oculo fupereffet, volumen bulbi oculi in¬
tegrum, pupilla clara, rotunda, mobilis
effet, cornea aliquamdiu nubeculofa tan¬
dem pellucidifiima euaderet , vulniifcu-
lum corneae vix veftiginm relinqueret,
& aeger vifum integerrimum recupe¬
raret.

Aliquando vero cum operationem hy-
popii poft ophthalmiam vehementem orti
inftituerem, accidit, vt incifa cornea, <5c
clapfo humore aqueo, lens cryftallina in
cameram oculi anteriorem prolaberetur,
& dilatato corneae vulnufculo eximi ex
oculo deberet. Bis tamen, vbi incifa
cornea lens cryftallina adeo ad pupillam
adprimebatur , vt per illam quafi protu¬
beraret, & ne penitus prolaberetur, me¬
tuendum erat, remaniit illa in loco fuo.

!.r-22—=Q)(& 121

aegro, conglutinato corneae vulnufculo,
& pure omni elapfo , vifum omni vitio,
quod ab iniquo .lentis cryflallinae fitu me¬
tuendum forfan erat, liberum recuperan¬
te. Accidit etiam aliquando, vt puris
fpiffi aliquid in oculo remaneat, nec,
quodcunque etiam moliaris, exeat, &
pupillam obfufcet. An haec cataradla
purulenta ? Annon iure fperari potefl fo¬
re , vt quicquid opaci poli hanc operatio¬
nem in oculo remanet, foluatur fenlim,
diluatur, reforbeatur, euanefcat?

Vidi aliquando viri hypopio laborantis
totam externam corneae fuperficiem pure,
flocculis, laciniisque obtectam. An erat
fuppuratio laminae externae corneae ? Ita
mihi vilum efh inclaruit tamen fenlim
cornea, leui tantum pallore fuperftite.
Vifum itaque illis, qui hypopio laborant,
plerumque rehitues, fi cognito tempehive
morbo fecundum methodum noftram puri
viam ex oculo paras ; cum contra pus fub
longiori in oculo mora , cum iplis oculi
internis partibus , omnem fpem recuperan¬
di vifum deliruat, & confutuat- (^).

CAPVT

(q) Id quod accidit aegro , cuius hiftoria
narratur in obferuatione V.

h5

i2i ^g^=======^<a^

CAPVt XIII.

Quasdam iam , quae expofita hucusque
.- probant , huic opufculo fubnedlo ob-
feruationes , quae autem non foltun fortu¬
nato fucceffu confpicuae arrident, fed et¬
iam rerum , quas continent, grauitate in-
flruunt.

OBSERVATIO I.

Vir XLV. annorum fanus & robuftus,
vtroque oculo cataratfla occoecatus, ad¬
iit me die 2. Odobris rogans, vt operatione
vifum illi reilituerem. Dexter illius ocu¬
lus per decem iam annos vifu priuatus
erat, finifter per annum. Dexteri oculi
vueae motus liber erat , & aequalis , ca-
taradae color illi, quo margaritae gau¬
dent, limillimus, fi ftrias fufcas excipis,
quibus hinc inde diflindus erat. Exhibi¬
to leni purgante, vena pedis feda, Sc ter
repetito vfu pediluuii, die 4. Odobris
operatione cataradam dexteri oculi ex¬
traxi.

Incifa cornea, & pertufa membrana
cryftallina , fponte fenfim dilatabatur pu-

123

'-QM&

pilla adeo, vt, cum leuiter oculum digito
comprimerem , profiliret lens cryftallina
integra, & paullo poft ad repetitam ocu¬
li compreflionem fruftula duo cafeofae feti
potius pultaceae fubftantiae. Lens ipfa
tam mollis erat, vt pupillam tranfiens fi¬
guram mutaret. Color lentis cryAallinae
fufcus erat, centrum tamen reliquam il¬
lius fubftantiam coloris obfcuritate fupera-
re videbatur. Cum iam infpecAo oculo
pupilla clara appareret, oblatamque ma¬
num aeger cognofceret, obtexi oculum
fpleniolo fpiritus vini & aquae fontanae
aequali portione madido»

Bene fe habuit aeger hoc die , nodem
verfus vero leuis horripilatio & anxietas
illum corripuit , qua remittente leni-,
ter incaluit. Die Odohris 5. neque do¬
lor, neque, quod diducendo pauxillum
palpebras in angulo externo cognofcebam*
rubedo in oculo adfuit , & cum claufi&
etiam palpebris lux viuida aegro molefta
effet, raro , & non nifi in loco obfcuro
deligaui oculum. Exhibita hoc die falis
anglicani eadem dofis, ac die 3, Odobris,
ne femel quidem aluum mouit. Verfus

vefpe-

124

vefperam eadem fymptomata orta, ac die
antecedente , paullo tamen vehemenliora.
Die 6. Odtobris rubuit pauxillum doluit-
que oculus, humor aqueus vero non am¬
plius ex oculo deftillauit. Vfus eft hoc
die aeger potione refrigerante, vefperi
clyftere. Noua nocftem verfus orta eft
horripilatio & anxietas, hefterna vehe*-
mentior, quam fecutus eft calor & dolor
oculi infignis. Iamque lucis tenebrarumque
fenfu, quo paullo ante claufis palpebris
aeger gaudebat, penitus priuatus, vfus
iterum eft fale anglicano, vnde febricula
vefpertina hefterna leuior effe obferuaba-
tur. Septimo die Octobris, cum rubor
<3c dolor oculi increuiftet, nuchae largum
emplaftrutn veficatorium impofitum eft,
cuius ope 8. die dolor oculi paullulum im¬
minutus eft.

Atque fic quidem repetii vfum lenio¬
rum purgantium & vciicatoriorum , do¬
nec poft tres hebdomades dolor oculi <$C
rubor penitus difpareret, & aeger, cum
res illius non ferrent, vt diutius hic mora¬
retur y abitum pararet. Sublata iam fa-
fcia , & aperto oculo inueni vulnufculuin
corneae vix confpicuum, iridem mobilem,

pupil-

flato ■ 125

pupillam rotundam <3c claram , fi macu¬
lam excipis albidam opacam centro pupil¬
lae inhaerentem, vix tamen maioris aci-
culae caput magnitudine aequantem : vn-
de bene fatis vidit aeger in loco non ni¬
hil obfcuro, fi vero fol fplendore cubicu¬
lum impleret, parum immo non omnino
vidit.

Cum hic aeger quinque pofi operatio¬
nem menfes ad me iterum veniret, infpe-
dto oculo vidi vulnufculum corneae non
omnino apparere , pupillam libere moue-
ri, pun<flulum illud albidum penitus di-
fparuiffe, & tam egregie vfum j oculi
aegrum recuperafie, vt nudo oculo librum
litteris maioribus impreffum legeret, ad
res fuas vero peragendas vitro conuexo
opus haberet. Confeffus tamen aeger efi
diu fatis pofi operationem valde debilem
fui fle illius vifum, fenfim tamen per
quinque hos menfes increuiffe , donec ad
illam aciem, qua iam gaudebat, pertin¬
geret

OBSERVATIO II.

Rufticus fanus , & robufius , aetatis XL
annorum, vtriusque oculi eatara&a labo¬
rans.

126

rans, & dexteri quidem per IV. iam an¬
nos, finiflri per annum, die XXII. Odo-
bris operationi fe fubiecit. Cmn finiftri
oculi vuea libero motu, catarada marga¬
ritarum colore gauderet , in hoc primum
operatio perada eft. Incifa lentis capfu-
la, fubito prodiit lens integra, vidit ae¬
ger, & pura , quamuis parumper oblon¬
ga , pupilla apparuit, vnde fueto more
oculum deligaui. Lens elapfa alba erat
& mollis , in medio centro nucleum qua¬
li continens , opacitatis obfcurioris , &
duritiei infignioris. Cum iam dexteri

C» ♦

oculi cataradam extrahendi animus enet,
accidit, vt cultellus diredione nimis obli¬
qua corneae impolitus, non in cameram
anteriorem, fed inter lamellas corneae
ad lineae vnius profunditatem penetraret,
cumque fub repetito in cameram oculi an¬
teriorem penetrandi molimine humor
aqueus efflueret, & cornea fublideret,
operationem difluli.

Iamque venam fecari , & ingruente no¬
de balneo tepido pedes aegroti immitti
iuffl. Sequente die claufis palpebris lu¬
men moleftiam creabat aegro , neque ta¬
men dolor neque febricula apparuit

Aeger

Aeger clifmate pediluuio & potione refri*
gerante hoc die vfus efl, oculi vero fple-
niis ter liquore defcripto frigidiufculo hu-
medatis obtedi fimt. Sequenti die ea¬
dem remedia adminiflrata funt, vefperi
aeger leuiter inhorruit. Die XXVI.
Odobris primum parumper diducens pal¬
pebras cognOui oculum non omnino ru¬
bere, corneam humore aqueo didendi,
vulnufculum corneae fubalbidunl & coa¬
litum , oculum vero lucis valde impatien¬
tem ede. In dextero oculo non omnino
inflammato ne vefligium quidem vulnu-
fculi fupererat.

OBSERVATIO III.

Cum itaque in dextro huius aegroti
oculo, cuius cataradae color ladeus erat,
die XXVII. Odobris operationem inflitue-
rem, accidit vt emergens e cornea, in an¬
gulo oculi interno cultelli cufpis fuperio-
rem palpebram leuiter fecaret, vnde do¬
lore orto , & conflridis palpebris , opera*
tio per momentulum turbabatur, elapfo-
que ante finitam corneae fedionem humore
aqueo, iris cultelli aciei fubiiceretur , ita
vt illius laefio vix euitaretur, Seda cor¬
nea

I2g

% "" — c

nea prodiit lens integra, neque pertufa
membrana cryftallina, neque compreffo
oculo, tam dura, vt nec digitis contre-
dlata figuram mutaret. Cum infpedto
oculo pupilla turbida & nubeculofa appa¬
reret, immiflo in pupillam cochleari al¬
bidum mucum extraxi. Ter immifi non
fine moleftia hoc inftrumentum in pupil¬
lam , terque extratfto illo , muco hoc ple¬
no , clara tandem apparuit pupilla.

Lenia quotidie aegro exhibita funt re¬
frigerantia , interiecfto fubinde balnei,
clyfteris, vel medicamenti leniter purgan¬
tis vfu , vnde facium eft, vt ad tertium
vsque diem Nouembris , neque febricula,
neque Ophthalmia oriretur. Die IV. au¬
tem Nouembris rerum omnium tam bene
hucusque geftarum fubito mutata facies
eft* Nocte enim febre & dolore oculo¬
rum valde excruciatus aeger, fomno pe¬
nitus caruit. Obfiluerunt quidem haec
fymptomata interdiu , recruduerunt vero
nodte, cum maiori vehementia, appetitu
proftrato, & fapore oris amaro naufeofo.
Primum iam diductis palpebris tunicam
oculi coniuntftiuam valde rubentem , cor.

neam-

*@jfd,arrwrrrr,i. r :(gj^ 129

\ neamque nubeciilofam reperi. Deligato
hoc oculo , alterum, cuius in antecedente
obfernatione mentio fadaeft, aperui, <5c
fequentia reperi. Oculus paullulum rube¬
bat, pupilla oblonga erat, ita vt margo
illius inferior deorfum traheretur a par¬
va humoris vitrei parte, quae per pupil¬
lam prolapfa, & per imam vulnufculi
partem e cornea' propendens, iridem ita
deprimebat, vt inferior illius pars in pli¬
cam quali comioluta non quidem e cornea
promineret, infimo tamen vulnufculi loco
depada cffet. Cum eo in loco vulnufculi,
cui iris & pars humoris vitrei inferta erat,
labia vulnufculi diduda efient, in paruum
tumorem eleuata erat cornea , ceteris ta¬
men locis bene coalita , & humore aqueo
turgens. Pars humoris vitrei e cornea
propendens alba erat, & vulnufculo cor¬
neae quafi ligatu raconftrida, & emortua,
vnde leni negotio ope cultelli illam fepara-
bam.Iam vero iridem vulneri depadam cau¬
ta manu repellere in oculum Audens, fenfi
illam iufio duriorem , <5c fere infenfilem,
vulnufculo corneae tam firmiter accretam
efle , vt repelli nullo modo pollet. Mi¬
ra haec fymptomata terrori , ipfo narran-

I te

r

13© QMqX

te aegro , vehementi, quo ille, incendio
in vrbe oborto, fubito perculfus fuit, tri¬
buenda, poA largum fpiritus vitrioli vfutn
difparebant, ita vt die IX. Nouembris fa-
le anglicano purgatus aeger abitum pa¬
raret. Dimili igitur pauperculum, cui
longior mora moleAa erat , cumque
praeternaturalis illa pupillae figura , fi le¬
vem deformitatem excipis, nil incommo¬
di crearet, nec vifui obellet , auxilio opus
non efle putaui. Bene enim vidit vtro-
que oculo , clarius tamen fini Aro quam
dextero. Tanta vero vtriusque oculi lu¬
cis erat impatientia, vt non nili caute, &
fenfim lucem ad oculos admittendi , ab¬
eunti aegro confilium darem.

Menfe IV. poA operationem ad me re¬
dibat aeger, laetus de egregio, quo iain
fpuebatur, oculorum vfu. Bene ille vi¬
debat omnia, quae non nimis diAabant,
ita vt etiam libros literis maioribus impres-
fos legeret nudo oculo , Sc quod mirum
eft, fini Ari oculi pupilla adeo ad priAi-
nam naturalem Aguram redierat, vt iam
parum , vel nil omnino vitii in illa ap¬
pareret. Obfcure remotiora videbat.

I OBSER-

— -LI'-."!1.'.1.1*.". 13 1

OBSERVATIO IV.

Femina XLV. annorum , fpiritus vini
potui dedita , rubicunda facie praedita,
per nouem iam annos mendum luppreflq
fluxu laborans, me adiens die primo I ulii,
de infigni oculorum debilitate consuere*
batur. Cum iiniflrum illius oculum, cu¬
ius vfum a duobus iam annis illa perdide¬
rat, infpicerem , vera catara&a colo¬
re margaritarum praedita illum occoe-
cari : iridem vero libere inoueri , aegram-
que tenebras & lucem diflinguere cognofce-
bam. Dexteri oculi pupilla pallida catara¬
ctam incipientem prodere videbatur. Eo¬
dem die falis anglicani dofis fumta femei
vomitum , quinquies alnum mouebat.
Emiffis die fecundo Julii venae fectione
brachii vnciis decem fanguinis , pedibus¬
que vefperi pediluuio immiflis , catnradtam
finiflri oculi die tertio Iulii operatione
extraxi.

Totus fub operatione angulus oculi in¬
ternus tingebatur fanguine, effluente e
vulnufculo , coniundliuae ab inflrumento
Pamarti inflicto. Accidit etiam, vfc
cultelli cufpis corneam nimis prope fcle-
roticam perforans , cum in cameram an-

I 3 terio-

133 i

teriorem ad pupillam vsque, corneam ver¬
ius valde propulfam pertingeret, vix il¬
lam praeteriret fine laefione , vixque im¬
pedire, quin illam intraret, poffem. Per-
tufa membrana cryftallina prodibat fiatim
guttula liquoris albidi, paullo poft vero
lens cryfialiina integra, pupilla tamen al¬
bida & opaca remanente. Iam vero ad
leuem oculi compreffionem exiba frufiu-
lum inaequalis figurae, eiusdem ac lens
cryfialiina coloris ac fubfiantiae , quod
mox fequebatur alterum, priori fimilli-
mutn , * illo tamen paullo maius. Cum
clara iam eflet pupilla , oculus fueto more
fafbia obtegebatur.

• A

Ter hoc die aegra cochleare olei amyg¬
dalarum dulcium fumfit , pediluuio & de-
cocfio auenae pro potu & cibo ufa efi.
Cumque hora pofi meridiem quinta in-
horreiceret aegra , paullo pofi vero inca-
lefceret , emiflis venae fedione vnciis de¬
cem fanguinis, granulum opii exhibui.
Die quarto Iulii bene fe habuit aegra , ve-
fperi vero febricula, hefierna tamen mi¬
tior, iterum apparuit. Lumen claufis et¬
iam palpebris oculo valde molefia fuit.
-• ' ‘ Cum

. 133

Cum iam poft operationem aluo obftrudta
laboraret aegra, Jargam. olei amygdala¬
rum dolia illa fumfit, cuius ope alnus
quinquies foluta efl. Nulla die quinto
lulii apparuit febricula, neque deflillauit
amplius humor aqueus. Cum iam die
fexto lulii non omnino de dolore oculi
aegra quereretur, caute palpebras pauxil¬
lum diducendo infpexi oculum , & vidi
clariflimam corneam elle , paullulum tan¬
tum albere vulnufculum, coalitum ta¬
men, pupillam puriflimam effe, con-
iun&iuam non omnino rubere, cameram
anteriorem humore aqueo turgere, lucis
tamen, quanquam tenebricofus ellet lo¬
cus , oculum valde impatientem efle*

Laeta iam aegra de egregio operatio-
tionis fuccefTu aliis quibuscunque curiofi-
ta te addudis , oculum aperiendi infpicien-
dique veniam dans mox, inprimis vero
fequente nodte fummos perpefla; dolores
efl. Exhibui die feptimo lulii lene me¬
dicamentum purgans, die o&auo autem
aperui oculum , & vidi parum quidem ru¬
bere oculum , pupillam autem oblongam,
& ad vulnufculum corneae vsque, quod
tumidum iam apparebat, depreflam effe,

1 3 innuo

J34

'ininio propendere e cornea humorem vi¬
treum ad magnitudinem pifi cognoui.
Humor nqueus, qui iam non amplius de-
iiillauerat , defiillare iam iterum incepit,
nodeque fequente vehementes iterum ae¬
gram excruciarunt oculi dolores. Die
nono Iulii prolapfam humoris vitrei par¬
tem, quae albida iam apparebat, forfice
fecui & cognoui , veficulam quali illam
referre, quae iam incifa elapfo limpidi
humoris pauxillo collabebatur , dolore
omni euaneicente, nec iterum recrude-
fcente. Manlit tamen vulnufculum cor¬
neae deforme, & hians, pupilla longius-
' cula, obliqua, deprefia. Die vigefi-
mo Iulii aperto iterum oculo, bene fe vi¬
dere, omnia tamen obie&a oblique fita
libi apparere, aegra confitebatur. Die
primo Augulli vulnufculum corneae mi¬
mis deforme , pupillam minus oblongam,
obliquam , & deprefiam reperi , aegraque
melius le iam cognofcere obiefla , illa ta¬
men parumper adhuc oblique fita appare¬
re dixit. Ditnifi igitur illam , & fpem
fore, vt, quicquid vitii adhuc in oculo
- fuperefiet , fenfim euanefcat , excitaui.

OBSER-

i

*35

OBSERVATIO V. -

Femina quinquagelimum agens annum,
pallida , tenera , variasque animi aegritu¬
dines perpella, a duodecim iam annis fi-
niftri oculi cataradla laborans , dexteri
quoque oculi vfum ante fex annos inter
varias animi aegritudines arnifit. Siniftri
quidem oculi cataradla ante odio annos
operatione depreffa fuit , dein autem pri-
flinum locum fenfim recuperauit , prifli-
namque coecitatem peperit. Dexteri ocu¬
li vuea libero motu , cataradla colore
margaritarum gaudebat, aegra autem lu¬
cem & tenebras, irnmo obiedla ad latus
collocata diftinguebat. Huius itaque ocu¬
li operatio, aegra prius fueto more ad il¬
lam praeparata, die fexto Februarii per-
adla eft.

Cum pertufa membrana cryflallina lens
peque iponte, neque ad infignem fatis
oculi comprdlionem exiret, illam adhae¬
rere fufpicabar. Acu itaque rotunda acu¬
ta qua cataractam deprimere aliqui folent,
in pupillam immifla & in lentem cryflalli-
nam infixa, , hanc caute furfum , deor-
fum , ad vtrumque latus , retrorfum , <5c
antrorfum agitando foluere fludui. Hoc

I 4 fadto,

136 1

fafto, & vix extra&a ex oculo acu, pro¬
rupit lens cryflallina, vt iam piiriffima &
rotunda appareret pupilla, oblataque in-
flrumenta bene aegra cognofceret, vnde
fueto more oculum fafcia obtexi. Lens
extra&a dura fatis, inlignis tamen volu¬
minis, aegra vero anxia, tremebunda,
immo animi deliquio proxima erat.

Cum ftatim poft operationem horripi¬
latio calorque alternans, immo oculi do¬
lor aegram, quae tremula & animi valde
depreffi erat corriperent, vena fecla eft,
& pedes balneo tepido vefperi immerfi
funt. Bene fatis le habuit aegra die fe-
ptimo Februarii , oculi enim dolor mitis
erat, nifi quod paullulum increfceret ex¬
euntibus guttulis humoris aquei, quibus
elapfis autem flati in decrefcebat. Quam¬
vis refrigerantibus medicamentis, terque
pediluio aegra hoc die vteretur, nodtu ta¬
men dolor oculi cum horripilatione <$C
calore alternante paullulum increuit. Die
o&auo Februarii non amplius deflillabat
humor aqueus, parumque dolebat oculus,
cum autem de fapore amaro linguae, &
naufea aegra quereretur , mannae cala-

brinae

1 0 ■

137

brinaevfum fuafi. Nodlu valde inquieta ae¬
gra fuit fub perpetua frigoris calorisque al¬
ternatione, dolore oculi autem mitiflimo.
Die nono Februarii inter perpetuas fere
horripilationes parum dolebat oculus,
cumque valde de amaro oris fapore aegra
conquereretur largum fpiritus vitrioli v-
fum fuafi. Die duodecimo Februarii cum
primum diductis palpebris praeter fpem
& opinionem vehementem oculi inflam¬
mationem , cum ingenti tunicae coniun-
cffiuae rubore & tumore coniundlam,
quam chemnjin vocant, reperirem, forte
purgans ffatirn exhibui, largum empla-
Arum veficatorium nuchae, duoque mi¬
nora pone aures adplicaui, & collyrio
aluminofo oculum fpleniolumque, quo
ille obtegebatur, humedtaui. Die deci¬
mo tertio Februarii fcarrificando dorfum
& brachia vnciae aliquot ianguinis emiffae
funt.

Inter haec tamen artis auxilia fedulo
adhibita dolor , qui mitis hucusque fuerat,
increuit, ita, vt iam aegra de molefiiffi-
ino rofionis & preffionis fenfu, oculum
totumque caput afficiente, omnem 'fo-
mnum & quietem turbante quereretur.

I 5 Interim

1 138

Jnterhn tamen metuens ne oculum ape*
riendo periculum inflammationis augerem,
illum non prius quam die vigefimo Fe¬
bruarii infpexi ; tunc autem illum pure
turgere , omnique lucis fenfu priuatum es-
fe cognoui. Inde flati m cufpide cultelli,
quo corneam fub operatione incideram,
vulnufculum corneae tumidum iterum di¬
duxi, & aperui, quo vix facflo guttula pu*
ris exiit, dolorque ille molefliflnnus paul-
lulum remiflt, vnde oculum, quamuis
plurimum puris illi adhuc ineflet, fplenio
collyrio difcutiente madido obtexi. Die
vigefimo primo Februarii mane fublata
f^ifcia, puris aliquid fpleniolo adhaelit.
Vefperi autem cum foluta fafcia nil omni¬
no puris fpleniolo adhaerere cognofcerem,
cufpide cultelli conglutinatum parumper
vulnuiculum iterum diduxi, quo fatflo
puris aliquid iterum exiit , & fiiperior
corneae, qui paullo ante totus albusappa-
rebat , margo niger iam apparuit. Et ita
quidem intra tres dies fub continuato vfu
emplaflrorum veficatoriorum , medica¬
mentorum leniter purgantium , & colly¬
riorum difcutientium , & fub repetita vul-
nufculi , llmulatque paullulum coalefceret

'\"m£=Qjfa i59

didudlione , omne fenfim exiit pus, do¬
lorque <5c inflammatio oculi fenfim eua-
nuit.

Cum autem pus , neque tempefliue co¬
gnitum , neque tempefliue euacuatum,
lub inflo longiori in oculo mora damna
irreparabilia creaflet, vifus non rediit*
conglutinato enim vulnufculo, & inflam¬
matione oculi penitus diflipata , corneam
iridemque male a pure mul&atam, to¬
tumque oculi bulbum iufto minorem efle^
apparuit*

OBSERVATIO VI.

Femina XXXIV. annorum , pallida,
meticulofa, frequentes oculi inflammatio¬
nes , & ante menfem abortum cum pro-
f',?fo lochiorum fluxu perpefla , cataracfla
laborabat dexteri oculi , quo bene fatis ad¬
huc obiecta dignofeebat , incipiente, finr-
flri autem adulta, margaritarum colore
praedita, quanquam & hoc oculo viui-
dos colores lucidaque obiecla adhuc per¬
ciperet. Libere huius oculi mouebatur
vuea. Per tres dies diaeta refrigerante,
vlu olei amygdalarum dulcium, pediluuio-
rum , di falis fedlicenfis , quod alnum vo<*

mitum-

ni itumque excitabat , & viridis materiae
magnam quantitatem vomitu euacuabat,
praeparata aegra, die primo Septembris
operationem in finifiro oculo perpefla eft.

Lens pertufa membrana cryfiallina ge-
latinae iimilis exiit frufiatim, vnde eia-
pfa illa opaca manfit pupilla , inclaruit ta¬
men illa poftquam, quicquid opaci in ocu¬
lo fupererat, difficili & periculoib negotio,
ope parui cochlearis, iterato in oculum
introdudh , extraxi. Remanfit tamen
prope fuperiorem vueae marginem albidi
aliquid, quod tollere nullo modo pote¬
ram. Cum iam quicquid illi offerebatur
dignofceret aegra , oculum male fub ope¬
ratione mul&atum , fiat im fafcia obtexi,
aegramque toto corpore tremulam , exhi¬
bitis olei amygdalarum dulcium vnciis ali¬
quot, le<fiulo commifi. Horula pofi ope¬
rationem praeterlapfa pulfus inaequalis &
languidus erat , horripilationes frequentes
aegram trifiem, fumma debilitate, dolo¬
ribus colicis , & naufea affe&am concutie¬
bant. Ter illa fponte vomebat, nocfiu
autem vehementiffimos oculi dolores pa¬
tiebatur, & quanquam vena pedis incide-
- . retur.

1 14 1

\ , V .

retur, parum tamen fanguinis elapfumeft.
Omnia haec fymptomata mane die fecun-
do Februarii remiferunt, ita vt iam vires
corporis animique eredtae magis effent,
oculus parum doleret, palpebra neque tu¬
meret neque ruberet , & aegra fublata
fafcia, quanquam clauiae eflent palpe¬
brae, lucida fibi omnia ante oculum ap¬
parere diceret.

Cum vero de aluo obftrudta , & ingra^
to oris fapore illa quereretur, clyfma
emolliens iniedlum , & folutio falis fedli-
cenfis exhibita eft, vnde bis aluus folueba-
tur , & placida <3i quieta diem aegra tran-
figebat. Vefperi autem incaluit illa, &
cum inquiete dolor oculi paullnlum incre¬
vit, quam ob rem duo emplaftra vefica-
toria pone aures adplicabantur. Die ter¬
tio Septembris parum dolebat oculus, bis
aluum deiiciebat aegra , ex oculo humor
aqueus defiillabat, & fafcia lublata lucem
ferre claufis palpebris fine molefiia aegra
non poterat. Nodtu vero recruduit oculi
dolor, vnde die quarto Septembris lar¬
gum emplaftrum veficatorium nuchae im¬
politum eft. Noctem quiete tranfegit ae¬
gra.

142

gra, vix oculi dolorem perpefla. Die
quinto Septembris omnis fere dolor ab¬
erat , palpebrae tamen paullulum inflatae
rubebant, aluus foluebatur, parciusque
effluebat humor aqueus , fublata vero fa-
fcia claulis palpebris parum immo non
omnino lumen fe percipere aegra dicebat.

Die fexto Septembris dolor oculi fubi-
to recruduit, cum naufeofo oris fapore,
& lingua fordida, ad largum autem fpi-
ritus vitrioli vfum iterum euanuit die fe-
quenti. Primum oculum die o&auo Se¬
ptembris aperui , illum tamen , cum val¬
de rubere cognofcerem , ftatim iterum
claufl , neque accuratius infpexi, nihilo¬
minus tamen aliquot horis poft valde ille
doluit. Veflcatorium nuchae imponeba¬
tur. Cum die duodecimo oculum ite¬
rum infpicerem, vidi iridem vulnufculo
corneae tumido & hianti depadam effe,
corneam adeo turbidam pallidamque, vt
vix iridem & pupillam cognofcerem , nil
nifl lucem aegra diflingueret. Inde ve-
ficatoriorum , leniorum purgantium, &
collyriorum aluminoforum vfum conti-
nuaui, donec die vigefimo fecundo Se*

ptembris

143

ptembris oculum fecundo infpicerem.
Minus iam ille rubebat, neque amplius
hiabat vulnus , neque iris , quae fe quafi
e vulnufculo retraxerat, illi amplius de-
pada erat , pupillam autem quamuis cor¬
nea turbiaa adhuc erat , oblongam , deor-
fum preflam , nubeculofam , & valde con¬
tradam efle vidi.

Iam vero cum valde debilis aegra elfet,
corticis peruniani decodum exhibui. Die
vigelimo Odobris neque vulnufculi cor¬
neae, neque inflammationis in oculo ve-
ftigium fuperfuit. Cum clariflima iam
cornea , pellucidiflimusque humor aquens
eflet, primum iam iridem & pupillam
diftinde confpexi. Longiuscula erat pu¬
pilla , clariflima tamen, fl flriam albam
opacam longiusculam , fine dubio frpftu-
lo ilio, quod fub operatione nullo modo
extrahi poterat , tribuendam , excipis,
quae finiflram pupillae partem obfufcabat.
Bene dignofcebat aegra obieda, neque ta¬
men remota neque minora. Die duode¬
cimo Nouembns cum aegram iterum vi¬
derem, illiusque oculum infpicerem, to¬
tum oculum egregie in melius mutatum

reperi.

i

144

reperi. Vulniifciili veftigium non’ omni¬
no fupererat , pupilla iam minus oblonga,
minus contra&a, fed magis patula, mi¬
nus deprella & centro iridis propior erat,
flria illa alba adeo decreuerat, vt iam vix
confpiceretur. Pupilla clarifliina motu
fatis infigni gaudebat, bene aegra digno-
fcebat omnia obiedla, quae minima &
remota non erant , ita vt iuila fpes iit fo¬
re , vt quicquid vitii adhuc fupereil , fea-
fim euanefcat.

» v * • • « 1 • f * # r V * , «,

OBSERVATIO VII.

Femina LVII. annorum , frequentes
dolores arthriticos, pedumque intuuie*
fcentias oedematofas pati fueta , a quin¬
que iam annis dexteri oculi cataracfla
omnibus maturitatis lignis praedita labo¬
rabat. Neque finifter illius oculus omnis
vitii expers erat , cum omnia obieda ne¬
bulae quali inuoluta libi apparere aegra
quereretur, Sc infpecflo oculo nubeculofa
parumper pupilla elfe videretur* Per
quatuor dies diaetam vegetabilem obfer-
vans, bis leniter purgata , & quater oleo
amygdalarum dulcium vfa aegra opera¬
tionem fuilinuit die vigefimo nono Se-

145

ptembris, qua bene& facile peracta, exiit
lens cryfiallina, dura integerrimaque. In-
fpedo autem oculo ad pupillae marginis
fuperiorem partem opacae materiae fruflu-
lum haerere cognoui , quod quanquatn
magno cum periculo & infigni difficulta¬
te inter agitationes oculi paruum coch¬
leare in pupillam iterato immitterem , edu¬
ci tamen nullo modo potuit , vnde relin¬
quere illud malui, quam repetendo ex¬
trahendi experimentum pelfime mulda-
re oculum.

Deligatum oculum violenter libi in¬
vitae fub fafcia agitari , aegra quefla eft.
Bis illa hoc die olei amygdalarum dulcium
vncias tres deglutiuit, vefperi vero aquae
tepidae pedes immerfit. Nodu dolor pul-
fans oculi, mitis tamen, & mane euani-
dus aegram quiete priuauit. Die trigeli-
mo Septembris Salis Sedlicenlis & nitri fo-
lutione fumta , pedibusque vefperi aquae
tepidae immerlis node quieta fomno aegra
reficiebatur. Quamuis, die primo Odo-
bris bene fe haberet aegra, fummis tamen
node fequente excruciabatur oculi dolori¬
bus, mane remittentibus, vnde die fecun¬
do Odobris venam pedis incidi iufii, cum-

K que

146

^fe)l=".r . Qjjfex

que valde ingratum libi in ore faporem
elfe aegra confiteretur, fpiritum vitripli
exhibui. Cum die tertio Odobris ean¬
dem dolorum vehementiam aegra patere¬
tur, eandemque fibi elfe adhuc laporis
amaritiem quereretur , tinduram rha-
barbari cum nitro fumfit, ter pedes in
aquam tepidam immifit, & collyrio vi-
triolico fpleniolum, quo oculus obtege¬
batur, frequenter humedauit; vnde node
dolores paullulum remiierunt.

Die quinto Odobris primum aperui
oculum, cumque valde ille ruberet, lar¬
gum emplaftrum veficatorium nuchae im-
pofui, & continuatum tindurae rhabar-
barinae ylum fuafi. Nihilominus tamen
node fequente furit dolor, mane cum
lapore illo ingrato euanidus. Die feptimo
Odobris oculi rubor non omnino immi¬
nutus, pupilla clara, praemagna, oculus lucis
valde impatiens erat. E vulnufculo cor¬
neae tumido & hiante propendebat humo¬
ris vitrei pars, albida, quam facile fepa-
rabam. Die nono Odobris eadem erat
doloris vehementia , fupercilia & olla fron¬
tis quali perforantis, vnde magnum ite¬
rum nuchae, aliudque minoris voluminis

vefica-

i

/■

1

■■■ 1 r==G1®Z 147

veficatorium emplaftrum temporibus im¬
ponebatur. Et fic quidem continuaui v-
lum veficatoriorum , & cum fere femper
fordida lingua elfet fpiritus vitrioli rhabar-
barique vfum , donec die vigefimo Octo¬
bris oculum iterum aperirem. Parum ille
iam rubebat, pupillae, quae tamen, cum
turbida eflet cornea, turbidusque humor
' aqueus, bene cognofci non poterat, di¬
midium inferius album & opacum. Die
primo Nouembris cum iam non amplius
ruberet oculus, aperiendi illum interdum
veniam dedi & aegrotae valde debili cor¬
ticem peruuianum exhibui.

Infpecto die feptimo Nouembris oculo
nil vidit aegra nifi lucem, pupilla, quae
iam primum bene cognofci poterat , valde
contracta , immo fere coalita erat. Cor¬
neae fuperius dimidium clariifimum, in¬
ferius quod operatione folutum erat, to¬
tum albidum opacum , punctis rubris hin®
inde diftinctum , vulnufculum corneae tu¬
midum & deforme erat. Die vigefimo
feptimo Nouembris vulnufculum bene
coaluerat, ita vt vix cognofceretur. Nul-
liis iam fupererat oculi rubor , neque do¬
lor, nili quod hic fubito aliquando , ra-

K 2 ro

U8 ^5r5''-~-' . . —

♦

ro tamen, oriretur, fubitoque iterum eua-
nefceret. Inferius corneae dimidium mi¬
nus albebat, puntdaque rubra non amplius
confpiciebantur. Non tamen vidit aegra
ob coardlatam immo fere claufam pupil¬
lam, immo de valde imminuto linillri
oculi vifu, querebatur, ilioque infpetflo
indgnem latis opacitatem, quae ante ope¬
rationem non obferuabatur , iam obfer-
vabam.

OBSERVATIO VIII.

Vir LII. annorum robuflus & bene va¬
lens, facie rubra praeditus , crebris (angui¬
nis ad caput congedionibus & doloribus
capitis obnoxius, vtriusque oculi vfu priua-
tus, me adiit die i. Iun. & an tolli pollit
Oculorum vitium , quo a longo iam tetn-,
pore- laborabat, ex me quaefiuit. Dextri,
oculi, cuius cataractam, qua olim labo-
rauerat, ante viginti iam annos a cir-,
cumforaneo medico oculario libi deprimi
aeger paflus fuerat, volumen iudo minus
& pupilla coalita erat, vnde huius oculi
vfum reditui polle negaui. SiniAro ocu-,
lo inlpedo vidi pupillam illius oblongam
parumper, iridem penitus immobilem es-

fe* Aeger qui ante dimidium annum h -
cem & tenebras fe adhuc percepiffe, imn.o
obieda ad latus polita cognouifle dicebk t,
iam , cum experimentum facerem, netjiie
tenebras neque viuidam fatis lucem perce¬
pit, affirmauit tamen fe lucem ante pau¬
cos dies adhuc percepiffe. Pone pupil¬
lam, & quidem proxime illam la&ea ap¬
paruit opacitas, in cuius medio macula
crafla oblonga cicatricem quali referens
elatam , quam membranae cryliallinae in- '
haerere putabam, confpici poterat 5 vnde
catarada vueae accreta aegrum laborare
arbitratus fiun, illamque operatione extra¬
here recufaui. Cum autem aeger ante
paucos dies tempefiate orta fe fulgur vidis-
le adfirmaret, & vt, quicquid tentari
pollet, tentarem vrgeret, inuitus opera¬
tionem peregi die 22. Iun.

Incifa cornea prorupit fubito lens cry-
flalliua integra , opaca dura , aeger vero
nil vidit, & cognoui aegrum non caia-
rada adhaerente led amauroli laborare.
Oculo infpedo miratus vidi iridem ante
operationem immobilem iam fatis libere
moueri, & cicatricem illam albidam mem¬
branae cryflallinae inhaerentem in oculo

,, , K 3 adime

150

adhuc fuperefle, quae fine dubio non re-
manfiffet , fi membrana crvftallina deftrui
ope infirumenti la Fayi potuiflet. Opti¬
me fe habuit aegef omni dolore alioque
incommodo fymptomate liber ad feptimuin
vsque poft operationem diem , vbi infi-
gnis oculi dolor & inflammatio illum cor¬
ripuit, quae tamen fub vfu remediorum
admini Aratorum fenfim euanuit, ita vt
151110 poft operationem die oculus aperiri
<3c infpici potuerit. Pupilla oblonga paul-
lulum, qualis ante operationem fuit, ad¬
huc erat , mouebatur tamen. Cicatrix il¬
la albida membranae cryftallinae inhaerens
increuifle paullulum videbatur. Iam vero
aeger vifu carens lucis tamen quodam fen-
fu fubinde gaudet , & iure , vti puto , fpe-
rat fore, vt increfcat fenfim fub vfu reme¬
diorum, quae fedulo adtniniftrantur, quan¬
tacunque illa fit, videndi facultas. Ex li¬
teris, quas fexto menfe poft operationem
ab aegro accepi , cognoui , illum omni¬
bus fere remediis, quorum in amaurofi
falutarem aliquando virtutem efle expe¬
rientia docet , fine vllo emolumento vfura
cffe.

OB-

'5'

OBSERVATIO IX.

Femina L. annorum, fana, vtriusque
oculi cataracta laborans auxilium a ine
petiit. Catarada vtriusque oculi, quae
immatura, vti vocant, erat, pone pupil¬
lam tanquam fumus apparebat , aegraque
non folum lucem & tenebras , fed & vi¬
vidos colores, immo obieda propinqua,
cralfa vero nube quali inuoluta dignofce-
bat. Libero motu pupilla gaudebat.
Emillis venaefedione vnciis decem fan-
guinis, purgatis primis viis, obferuataque
per aliquot dies diaeta feuera , operatio¬
nem aegra die 14. lun. paffa efl.

Incifa cornea & membrana cryftallina
Cniftri oculi flatim prodibat lens cryltalli-
na, cui, quamuis integra elfet, materiae
opacae molliufculae frulluluin adhaerebat.
Lens elapfa infignis erat duritiei. Cum
autem iam aegra valde meticulofa deli¬
quio animi proxima elfet, diRuli opera¬
tionem dextri oculi per quadrantem ho¬
rae , donec vfu medicamentorum confor¬
tantium animus viresque aegrotae erige¬
rentur. .

Tunc autem in dextro quoque oculo
operationem peregi. Lens cryftallina au-

K 4 tem

1

I52

.

tetn feftione corneae & membranae cry-
flallinae pera&a ad infignem fatis oculi
eompreflionem haud prodiit. Cumque,
vt prodiret, paullo fortius oculum com¬
primerem, fubito illa prorupit cum hu¬
moris vitrei portione, quo vix cognito,
palpebras clauli. Apertis autem iterum
illis poft aliquot temporis minuta , vidi
illam humoris vitrei partem prolapfam
vulnulculo corneae non amplius inhaere¬
re, & fponte fe feparaffe, vnde vtrum-
que oculum fpleniolis fafciaque obtexi.
Sub vfu remediorum, quibus imminentia
pofl: operationem fymptomata cauere lo-
leo , & quae aiio loco iam indicaui, ad
quintum vsque poft operationem diem ae¬
gram neque dolor, neque febricula, ne¬
que aliud quoddam moleftum fymptoma
adfecit.

Sexto autem die dolere paullulum in¬
cepit dexter inprimis oculus , moleflifli-
mo autem fenfu regio luperciliorum dex¬
tri lateris, rtque os quidem ipfum adfici.
Incaluit aegra inquietaque fuit. Haec
quidem fymptomata fenfim adeo mutata
funt, vt interdum penitus fileret, certo ve¬
ro diei tempore rediret dolor ille mole-

fluS

/

/

' "" 153

flus fuperciliorum , cum calore, inquie¬
tudine, pulfuque celeri, fenfim vero pe¬
nitus iterum euanefceret cum omnibus
his fymptomatibus. Cum iam morbus
diu fatis in hoc tramite , variorum reme¬
diorum vfu nil omnino mutatus, perge¬
ret , & periodice quali aegram inuaderet,
tandem cortice peruuiano vfa aegra eft.
Senlim iam, lente tamen, decreuit fympto-
inatum fub vfu huius remedii vis , redeun-
te tamen adhuc interdum molello ponde¬
ris in oculo fenfu , ftatim increfcente li-
mulatque per vnum tantum diem omitte¬
retur corticis peruuiani vfus.

Oculis infpetfis die 12. Iui. vtra-
que pupilla rotunda, mobilis, nigraque,
vulnufculi vero corneae vix veftigium ap
paruit. Bene aegra, depreffi tamen adhuc
animi, obie&a cognouit, nili quod libi an¬
te dextrum oculum nigra quaedam pun-
<fla volitare diceret. Lux oculis valde
adhuc molefta, vt non nili in loco ob-
fcuro line fenfu doloris aperiri poffent.
Quicquid incommodi huc vsqtie remanfe-
rat, iam penitus euanuilfe literae primo
die menf. Auguft. acceptae adfirmabant*
Egregia aegra gaudet vifus acie, quam

K 5 vfus

154

vfus vitrorum conuexorum adeo acuit , vt
minima obiecta dignofcere poffit.

OBSERVATIO X.

Vir 25 annorum vtriusque oculi catara¬
cta laborans, ceterum fanus, ad me venit
die 17. Iui. confiliumque petiit. Iris vtri-
vsque oculi liberrime mouebatur , catara¬
cta coloris lactei erat , colores & obiecta
aeger adhuc Cognofcebat. Die i&. Iui.
fumta vncia vna falis anglicani aegrum
purgauit. Vefperi pediluuio aeger vfus
eft. Die 19 Iui. mane e vena pedis vnciae
12 fanguinis emiffae funt. Hora poft me¬
ridiem fexta operationem , aft cum valde
calida tempeftas effet, inuitus fere inftitui.
Membrana cryffallina vix per tufa erupit
cataracta gela tinae liquidae fimilis , pu¬
pillamque nigram & rotundam reliquit,
aegro obiecta oblata optime ftatim cogno-
feente. Eodem modo, atque ita facillime,
in altero quoque oculo operatio peracta
eft. lamque olei amygdalarum dulcium
§ij cumlaudani liquidi S y d enhami gut¬
tis octo fumi , pedesque pediluuio tepido
immergi iuffi. Noctem vero horripilatio¬
nibus frequentioribus concufllis aeger in¬
quiete

- . i . 155

quiete tranfegit. Die 20. Iui. mane bene
fe habuit, neque doluit oculus, guttulae
humoris aquei fubinde defiillare, fublata-
que fafcia fpleniisque, quibus oculus obte¬
gebatur , vt npua imponerentur humidio-
ra mollioraque, lucem fibi , quamquam
claufae eflent palpebrae , valde moleftam
immo dolorificam efle , aeger dixit.

Cum lingua fordida paullulum eflet,
& aeger de fapore amaro quereretur.
Cremoris tartari vnciam exhibui, & per
totum diem pro cibo <5c potu decocto hor¬
dei vti aegrum iufli. Vefperi faporcm
oris amarum , linguaeque fordes decreuis-
fe, horripilationes autem & tenfiones in va¬
riis artubus aegro frequentes fuifle & mo-
leftas comperi. Euanuerunt illae exhibita
olei amygdalarum dulcium & lauda-
ni liquidi dofi, bisque repetito pedi-
luuii tepidi vfu. Dexter oculus non
omnino doluit, parum fini fler. Die 21.
Iui. mane neque doluit oculus neque in¬
horruit aeger. Paucae tantum guttulae
limpidae ex oculo defiillant interdum,
palpebrae neque tument neque rubent.
Cum autem fapor ille oris amarus, lin¬
guae-

156

guaeque fordes increuifle paullulum vi¬
derentur, aegerque rudus valde naufeofos
interdum prorumpere diceret, cremoris
tartari drachmas lex exhibui, fpiritusque
vitrioli frequentiorem largioremque vfum
fuafi. Vefperi tenfio illa molefta in artu¬
bus <5c horripilatio aegrum femel adfecit.

Die 22. Iui. oculus paullulum prurit,
vefperi pulfus plenior frequentiorque foli-
to fuit, & aeger leuiter incaluit, inde
bis pedes tepidae aquae immergi, & lar¬
ga doli fpiritum vitrioli fumi iufli. Ae¬
ger quamuis totam nodem, inquietus,
fudore madidus, & calore, non quidem
folummodo febrili, fed inprimis etiam ae-
fliuo perturbatus tranfigeret, tamen die
23 Iui. omnis doloris expers optime va¬
luit. Neque adfuit tumor vel rubor pal- '
pebrarum , qui plerumque iam adefle,

& inflammationem oculi comitari imo in¬
dicare folet, neque amplius ex oculo de-
flillarunt lacrymae , fi paucas guttulas ex¬
cipis, quae omni mane, dnm aeger e le¬
do furgeret , decidebant. Pulfus lentus
& debilis , fapor oris vero adhuc amarus
linguaque fordida fuit , vnde fpiritu vi-

1 11 157

trioli libere vfus aeger eft , & quamuis he-
ne fatis valeret , & praua fymptomata me¬
tuenda haud effe viderentur, tam feueram
tamen continuo diaetam obferuauit, vt
pro cibo & potu folo decodo auenae vel
prunis codis vteretur. Hoc die aeger
haud inhorruit, neque node fequente in¬
caluit, fed bene dormiuit. Die 24. Iui.
cum lingua valde fordida adhuc eflet cre¬
moris tartari dofin exhibui. Splenia qui¬
bus oculus tegebatur, iam collyrio vitrio-
lico humedaui.

Cum iam die 25. Iui. aeger optime va¬
leret , nifi quod fapor ille amarus linguae¬
que fordes increfcere viderentur, emeticum
exhibui? Euomuit aeger copiofam fabur-
ram viridem totum os amaro fapore infici¬
entem, tam falubri cum effedu, vt die
26. Iui. quicquid morbofi huc vsque fu-
perfuerat, penitus difpareret. Inde die 27
Iui. primum oculos aperui , & vidi vtri-
usque oculi corneam pellucidam, pu¬
pillam mobilem, puram, rotundam , con- .
iundiuam non omnino rubram efle , vul-
nufculum corneae ne minimum quidem
vefiigium reliquifle , & varia oblata obie-

da

158

<$a minora diftin&e aegrum cognofcere.'
Ab hoc die aeger non amplius medicamen¬
tis, diaeta' autem laxiori vfus eft, oculos au¬
tem fpleniis ter quotidie collyrio vitrioli-
co hume$atis obtexi , donec die 31. Iui.
aeger forte fua contentus , laetusque de
egregie recuperato oculorum vfu , & ad¬
hortatus vt caute & fenfim noua hac vi¬
dendi facultate vteretur, in patriam abiret.

#

EX-

I

EXPLICATIO TABVLAE.

Fig. A. Sifiit haflam Lamarti, cuius ope
oculus fiib operatione figitur.

Fig. B. Culullus , quo vtor , cuius lamina pol¬
licem vnum & dimidium longitudine aequat,
manubrium longiufculum ejl , vt manui in¬
cumbat , laminae fenfim increfcit latitudo,
donec in pundo (m) tres lineas aequet , cu-
fpis anceps , djrfum (a) retium, tenue at oh -
tufum , lamikt in vtroque lutere connexa
eft.

•? *' "* r 1 ^ y

Fig . C. Cultellis berangeri, cuius cufpis
ad lineae largitudinem anceps, dorfum (b)
crajfum, ohtifim , reti i lineum, lamina fen¬
fim enadit htior, donec in puntlo (q) vbt
latiffimc ejl, fres lineas, vel quod idem ejl, di .
midiun corieae diametrum aequet. Acies
temnimur \n puntlo (c). Vnum laminae
latuslu°d fi\h operatione iridem refpicit, con-
vexn 9 alterum, quod corneam Jpetlat , pla-
nw efl-

Fi/ D* Injlrnmentnm iac, renat, te»
o n , quo capfulam lentis cryjlaUinae fecat ;
?) Dorfum illius ohtufum. (b) Acies *

ig* & F. Explicat cultellorum in opera¬
tione vfum, de quo Cap. 111 % ditium <jl,

-

I

\

N

v»

- * .

4

* \